Prof. Dr. Tolga Bekler’den kritik uyarı: ‘7 ve üzeri büyüklüğünde bir deprem…’
Türkiye’nin bir sarsıntı ülkesi olduğunu söyleyen ÇOMÜ Sarsıntı Araştırma ve Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürü Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolga Bekler, hazırlıklı olunması gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Tolga Bekler, yer bilimcilerin sarsıntıları daha sağlıklı yorumlayabilmesi için daha çok imkan tanınması gerektiğine dikkat çekti. Sarsıntının zararlarından etkilenmemek için ise toplumun ve ülkenin hem ekonomik olarak hem de yapısal olarak bütünlüğü sağlaması gerektiğinin altını çizdi.
“TÜRKİYE’NİN HER BÖLGESİ YIKICI SARSINTILARDAN ETKİLENİYOR”
Türkiye’de aşikâr vakit aralıklarında yıkıcı zelzelelerin meydana geldiğini söyleyen Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolga Bekler, “Türkiye’nin genel sarsıntı haritasına baktığımızda ülkenin hangi bölgesine giderseniz gidin ana fay zonları üzerinde meydana gelen yıkıcı zelzelelerin oluştuğu çabucak hemen tüm fayların oluşturduğu yıkıcı sarsıntılardan kesinlikle etkileneceksiniz manasına geliyor. En son Kahramanmaraş zelzeleleri, daha öncesinde İzmir zelzelesi, Van sarsıntısı ve Kuzey Anadolu fay zonu öbür zelzeleler var. Türkiye’de ortalama her 10-15 sene içerisinde 6,5 ve üzerinde sarsıntıyla karşı karşıya kalabiliyoruz. Hasebiyle bu fayların ne kadar faal, ne kadar üretken sarsıntılar ürettiğine şahidiz. Türkiye’de 7 ve üzerindeki sarsıntılar neredeyse her 35-40 sende bir kesinlikle farklı tektonik bölgelerde yıkıcı bir halde karşımıza çıkıyor” dedi.
“DAHA SAĞLIKLI ZELZELE TAHLİLLERİNİN ORTAYA ÇIKMASI İÇİN…”
Gözlem, araştırma ve tahliller konusunda yer bilimcilere daha fazla imkan tanınması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tolga Bekler, “Ne kadar fazla müşahede elde edersek, bir bölgedeki sarsıntı yoğunluğu, ki biz buna depremsellik diyoruz, zelzele yoğunluğuna bağlı, o bölgenin sarsıntı tehlikesini daha âlâ tanımlamamız kelam konusu. Sıhhatte da keza bu türlü. Rastgele bir önemli rahatsızlığınız varsa, bunun birkaç tetkiki var. MR, tomografi çektirirsiniz yahut farklı tetkik yollarıyla değerlerinize bakılır. Hastalarınızı daha düzgün teşhis etme imkanınız, buna uygun olarak da tedavi imkanınız vardır. Artık biz yer bilimciler, bilhassa de sismoloji alanında çalışan, ben de o alanın mensuplarından bir tanesiyim. Sarsıntı müşahedelerine yönelik zelzele istasyonlarının sayısını ne kadar fazla artırırsak, teşhisi ona nazaran koymamız çok daha kolaylaşıyor, daha sağlıklı hale gelebiliyor” tabirlerini kullandı.
“DEPREMDEN ETKİLENMEMEK İÇİN BİRLİK OLUNMALI”
Depremden etkilenmemek için toplumca hareket edilmesi gerektiğini aktaran Prof. Dr. Tolga Bekler, “Peki tedavisi? Tedavisi yer bilimcilerde değil. Tedavisi, yerin üstüne konuşlandırabilecek sarsıntı kuvvetlerine karşı direnci olan, direnci olan yapıları hayata geçirebilecek başka mühendislik alanlar, inşaat mühendisleri olabilir, mimarlar olabilir. Bu birlikte çalışmayı gerektiren, çoklu disipline sahip bir programın eseri olması gerekiyor. Bu programın içerisinde yasalar var, yönetmelikler var, toplumsal katkılar var. Yani toplumun, ülkenin hem ekonomik olarak hem yapısal olarak zelzele kuvvetlerinden olabildiğince az ziyanla çıkması için bu bütünlüğü sağlamamız gerekiyor. Ülkemizde başta Kandilli Rashatanesi olmak üzere AFAD ve üniversitelerin bu alanda birçok sarsıntı müşahedesi yapan çalışmaları var. Fakat bunların geliştirilmesi, bu çalışmaların uygunlaştırılması hem ülke iktisadına hem yerelde hem bilimsel ve teknik manada bilhassa de insanlarımıza yapılaşmada ileriye yönelik daha sağlam yapı kültürünü oluşturmamız açısından takviye gerektiren durumlar. Zira siz bir mühendislik hizmeti veriyorsunuz. Bu mühendislik hizmetinde kimi olmazsa olmaz alt elemanları var. Saha çalışmasının desteklenmesi, donanımların desteklenmesi. Kısaca ne kadar fazla müşahede yapabilirseniz, ne kadar fazla gözleme yönelik donanımınız varsa o kadar sağlıklı, ileriye yönelik çalışmaları yapmak kelam konusu” formunda konuştu.
“ÜÇ AYAKLI BİR SİSTEM MEVCUT”
Depremlerden olumsuz etkilenmemek için birbirleriyle irtibatlı üç etabın olduğunu söz eden Prof. Dr. Bekler, şunları söyledi:
“Bu bizim tarafımızdan bakıldığında, yani yer bilimcilerin tarafından bakıldığında. Bunu üç ayaklı bir sistem üzere düşünebilirsiniz. Sistemi, bu söylediğim ögeleri rahat, sağlıklı bir formda ayakta tutabilmek için. İkincisi, yapıyla ilgili yapılacak olan çalışmaları hem yönetmeliklere uygun olarak hem de teknik manada sağlıklı bir formda hayata geçirebilecek tedbirlere kesinlikle alınması gerekiyor. Yani bugün yapı stoğu olarak isimlendirdiğimiz, muhakkak büyüklükteki kuvvetli yer hareketi olarak nitelendirdiğimiz zelzele hareketleri karşısında yapının ayakta kalabilmesi için ne gerekiyorsa, bunlar zati yönetmeliklerle, kanunlarla, mevzuatlarla belirlenmiş durumda. Bunların uygulanabilirliği yalnızca inşaat mühendislerinin değil, lokal idarelerin de elinde, yapı kontrol merkezlerinin elinde. Hasebiyle bu sacın ikinci ayağı, üçüncü ayağı ise sokaktaki beşerden geliyor. Yani o yapıyı, o hizmeti alacak olan bireyler de geliyor. Bireyler bu hizmeti almakta sıhhatlerine ne kadar dikkat ediyorlarsa, zira bir gün, iki gün oturmuyorsunuz, birkaç gün, birkaç ay, birkaç yıl vermiyorsunuz o yapıya. Onlarca yıl ailenizle birlikte oturuyorsunuz. Yahut da onlarca yıl ülke iktisadına katkıda bulunacak olan bir sanayi kuruluşunu oluşturuyorsunuz, üretim yapıyorsunuz. O üretim sayesinde öteki ögelerini düzgünleştirmeye çalışıyor. Münasebetiyle bunlar bir tümleşik bir hareketin alt kesimleri. Dişleri ne kadar yeterli çalıştırırsak, inanın bu üzere hususları konuşmak yerine çok daha farklı, çok daha faal ya da zayıf kalan, zayıf gördüğümüz başka hususları konuşuruz diye düşünüyorum.”
