Kanser tedavisi anne olmaya engel mi? Uzmanından ‘yumurta dondurma’ rehberi
Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Yusuf Aytaç Tohma, “Çocuk sahibi olmanın önündeki manilerin başında bayanlarda yaşla birlikte azalan yumurtalık rezervi ve kalitesinin düşmesi gelmektedir. Bilimsel çalışmalar ve mevcut tedavi sonuçları bayanlarda 40’lı yaşlardan sonra çocuk sahibi olma muvaffakiyetinin önemli olarak azaldığını ortaya koymaktadır. Bir de buna çeşitli nedenlerle erken yaşlarda düşük yumurtalık rezervi teşhisi, erken menopoz riski ya da kanser tanısı üzere sebepler eklendiğinde pek çok bayan gelecekte çocuk sahibi olamama kaygısını çok daha genç yaşlarda yaşamaktadır. Yumurta dondurma süreci sayesinde bayanlar üreme yeteneklerini kaybetmeden yumurtalarını dondurup ileride bu yumurtaları kullanarak çocuk sahibi olabilmektedirler” dedi.
ALINAN KEMOTERAPİ VE RADYOTERAPİLER ÜREME SIHHATİNİ DİREKT ETKİLER
Prof. Dr. Tohma, “Kanser teşhisi konması durumunda kişinin göreceği tedavide üreme hücreleri için ziyanlı olan radyoterapi ve kemoterapi alacak olması, üreme işlevlerinin kaybedilmesine yol açacak önemli bir cerrahi operasyon geçirilecek olması yumurta dondurma sürecine yasal olarak müsaade vermektedir. Kemoterapi yumurtalıkların işleyişini direkt tesirler, daha az sayıda yumurta üretmeye yahut hiç yumurta üretememeye sebep olabilir. Adet büsbütün durabilir yahut döngüsü düzensizleşebilir. Tekrar tertipli adet olmak 2 yıllık süreyi bulabilir. Kimi bayanlarda adet tekrar başlar, birtakım bayanlarda ise menopoz 5-10 yıl erken gelir. Bu risklerin tamamı hamilelik için daha kısa bir vakit dilimine sahip olunması manasına gelir. Hasebiyle kanser tedavisi öncesi yumurtaların ileride kullanılmak üzere dondurularak saklanması ve tedavi tamamlandıktan sonra çözülerek kullanılabilmesi bayanların üreme sıhhatini korumak ismine değerlendirilebilecek geçerli bir seçenektir. Bu sebeple onkologların tedavi öncesi hastalarının ileriki periyotta çocuk isteğini da dikkate almaları çok önemlidir” diye konuştu.
‘DONDURULAN YUMURTALAR -196 DERECEDE SAKLANIR’
Prof. Dr. Tohma, “Yumurta dondurma süreci için bayanlarda yumurtalıkların hormonlar ile uyarılarak büyütülmesi ve sonrasında toplanılması gerekmektedir. Tedavi çoklukla adetin 2-3’üncü günü başlar ve yaklaşık 12-15 gün sürer. Toplanan yumurtalar laboratuvarda vitrifikasyon ismi verilen özel formül kullanılarak dondurulur ve ileri bir tarihte kullanılmak üzere saklanır. Bu süreçte hastaya adetinin 2. günü ya da kanser tedavisinin gecikmemesi gereken durumlarda rastgele bir vakit yumurtalık uyarıcı hormon ilaçları verilir ve olağanın üzerinde yumurta üretmesi sağlanır. Takip sürecinde hasta merkeze birkaç sefer gelir. Her denetimde muayene yapılır, hormon seviyelerine bakılır ve bu bulgulara nazaran ilaç dozları ayarlanır. Yumurtaların büyüklüğü istenilen seviyeye ulaştığında yumurta toplama süreci, vajinadan kimi durumlarda karından ultrason eşliğinde bir iğne ile yapılır. Bu süreç genel anestezi altında ağrısız olarak yapılmakta ve yaklaşık 15 dakika sürmektedir. Hasta 2-3 saat içerisinde taburcu olmakta ve günlük hayatına devam edebilmektedir. Yumurtalar vitrifikasyon tekniği ile su kristalleri oluşmadan dondurulur. Dondurulan yumurtalar -196 derecede sıvı azot tanklarında saklanır. Gebelik istenildiği vakit, başvuran hastanın yumurtaları çözdürülür ve tüp bebek sürecine başlanır” dedi.
‘GEBELİK PLANLAMASI KANSERİN CİNSİNE, EVRESİNE VE ALINAN İLAÇLARA NAZARAN DEĞİŞİR’
Prof. Dr. Tohma, “Yumurta dondurmanın aktif ve inançlı yapılabilmesi için bu hizmeti veren merkezin tecrübeli ve teknolojik altyapısı güçlü bir embriyoloji laboratuvarının olması gerekmektedir. Vitrifikasyon ismi verilen süratli dondurma tekniği yumurta dondurma konusunda ihtilal sayılabilecek başarılı sonuçlar vermektedir. Vitrifikasyon tekniğinin başarılı olması için yanlışsız uygulama çok değerlidir. Süratli ve gerçek dondurmanın yanı sıra süratli ve yanlışsız çözme de tıpkı biçimde kıymet taşımaktadır” sözlerini kullandı.
Prof. Dr. Tohma, “Kemoterapi sonrası yumurtalık işlevlerinin tedaviden etkilenip etkilenmediğini anlamak için AMH (antimüllerian hormon) ,adetin üçüncü gününde FSH, E2 (östradiol) testlerinin yapılması gerekmektedir. Kanser tedavisi sonrası ne vakit hamile kalınabileceği yahut tedaviye başlanabileceği kanser cinsine, evresine ve alınan ilaç müddetine nazaran değişmektedir. Kâfi ilaç doz sağlandıktan sonra kanser taramalarında röntgen, MR ve kan testlerinde kanser belirtisi yoksa gebelik için müsaade verilebilir. Bu noktada hastanın yorucu bir tedavi programından çıktığı unutulmadan gebelik süreci için ruhsal olarak kendini hazır hissetmesi de göz arkası edilmemelidir” dedi.
