Karanlık madde haritasından Dünya’ya benzeyen gezegene ocak ayındaki bilimsel gelişmeler
Bilimsel ilerlemelerle şekillenen teknoloji, kozmosun sırlarından günlük yaşama kadar pek çok alanda imkansız denileni mümkün kılmaya devam ediyor.
ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), James Webb Uzay Teleskobu’ndan elde edilen dataları kullanarak, karanlık unsurun, şimdiye kadar üretilmiş en detaylı ve yüksek çözünürlüklü haritalarından birini oluşturdu.
Nature Astronomy mecmuasında yayınlanan makaledeki haritanın, görünmez, hayaletimsi hususun yıldızları, galaksileri ve görebildiğimiz her şeyi oluşturan “normal” unsurla nasıl örtüştüğü ve iç içe geçtiğini gösterdiği belirtildi.
NASA bilim insanlarının açıklamasında, “Bu, Webb ile yaptığımız en büyük karanlık unsur haritası ve öbür gözlemevleri tarafından yapılan rastgele bir karanlık husus haritasından 2 kat daha keskin.” tabirine yer verildi.
Özellikleri Dünya’ya benzeyen gezegen adayı
Avustralya, İngiltere, ABD ve Danimarka’dan gökbilimciler, boyutu Dünya’ya yakın, 355 günde yörüngesini tamamlayan ve “yaşanabilir kuşakta” bulunma ihtimali yüzde 50 olan bir gezegen adayı keşfetti.
Araştırma grubu, ABD Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Kepler Uzay Teleskobu’nun 2017’de K2 misyonunda topladığı bilgilerden yola çıkarak keşfettikleri “HD 137010 b” isimli aday gezegenin birtakım özelliklerinin Dünya ile benzerlik göstermesi dikkati çekti.
Bu cismin, Güneş gibisi bir yıldızın yörüngesinde döndüğünü ve Dünya’dan sadece yüzde 6 daha büyük boyuta sahip olduğunu tespit eden gökbilimciler, aday gezegenin yörüngesini 355 günde tamamladığını belirledi.
Araştırmacılar, aday gezegenin yörüngesinde döndüğü yıldızın “yaşanabilir kuşakta” bulunduğu ihtimalinin yüzde 50 olduğuna dikkati çekerek, 146 ışık yılı uzaklıkta bulunan aday gezegenin, teleskopla detaylı müşahede yapmak için gereğince yakın pozisyonda yer aldığını belirtti.
Öte yandan, yıldızın Güneş’e kıyasla daha soğuk ve daha sönük olduğunu belirleyen araştırmacılar, bunun sonucunda HD 137010 b’nin yüzey sıcaklığının Mars’a benzediğini ve eksi 70 santigrat dereceye kadar düşebileceğini belirledi.
Keşfedilen bu gökcismini, ötegezegen olarak tanımlamak için daha fazla dataya muhtaçlık duyulduğu belirtiliyor.
Araştırmanın ayrıntıları, “Astrophysical Journal Letters” mecmuasında yayınlandı.
Sembolik “Kıyamet Saati” tarihindeki en ileri noktaya getirildi
ABD’de bilim insanlarının “insanlığın yok oluşa ne kadar yakın olduğunu” göstermek için 1947’de oluşturduğu sembolik “Kıyamet Saati”, gece yarısına 85 saniye kalaya ayarlandı.
ABD Atom Bilimcileri Bülteni Bilim ve Güvenlik Kurulu, “insanlığın yok olmaya ne kadar yakın olduğunu” kıymetlendiren yıllık duyurunun yapıldığı canlı yayında Kıyamet Saati’nin kadranını 00.00’a 85 saniye kalaya ayarlayarak, tarihindeki en ileri noktaya getirdi.
ABD’nin Japonya’ya karşı tarihte birinci sefer atom bombası kullanmasından 2 yıl sonra 1947’de Chicago Üniversitesindeki atom bilimcileri öncülüğünde sembolik olarak oluşturulan “Kıyamet Saati”, insanlığın kendi ürettiği bilhassa nükleer teknoloji ile yok oluş felaketi tehlikesine dikkat çekmeyi amaçlıyor.
Dünyada bilinen en eski kaya sanatı örneği
Endonezya’da mağara duvarına çizilen ve en az 67 bin 800 yıl öncesine ilişkin olduğunu düşünülen el izinin, “dünyada bilinen en eski kaya sanatı örneği” olabileceği bildirildi.
Endonezyalı bilim insanları ile Avustralyalı ve memleketler arası araştırmacıların ortaklaşa yürüttüğü arkeolojik çalışmada, Endonezya’nın Sulawesi adasında bulunan bir kireçtaşı mağarasında şablon tekniğiyle yapılmış el kalıbı keşfedildi.
Kızıl pigment veren aşı boyası kullanılarak yapılan el siluetinin, daha sonraki periyotlara ilişkin hayvan ve öbür figürlerin ortasında kalması nedeniyle bugüne kadar fark edilmediği belirtildi.
En az 67 bin 800 yıl öncesine ilişkin olduğu varsayım edilen bu kalıbın, “dünyanın bilinen en eski kaya sanatı örneği olabileceği” tespit edildi.
Kaya sanatı, insanlığın hayal gücünü kullanarak soyut ve sembolik biçimde düşünmeye başlamasının kıymetli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Aziz Sancar’dan beyin tümörü tedavisine ait çalışma
Nobel ödüllü bilim insanı Aziz Sancar ve takımı, glioblastoma (GBM) tedavisinde kullanılan temozolomid (TMZ) ile “EdU” isimli molekül kombinasyonunun tümör baskılama tesirini artırdığını ve hayatta kalma oranlarına bariz biçimde katkı sağladığını tespit etti.
North Carolina Üniversitesinden ortalarında Nobel ödüllü bilim insanı Aziz Sancar’ın da bulunduğu araştırmacılar, TMZ ile EdU kombinasyonunun yetişkinlerde görülen en agresif birincil beyin tümörü olarak tanımlanan glioblastoma tedavisindeki aktifliğine ait deneyler yaptı.
TMZ ve EdU’nun birlikte kullanımı, laboratuvarda üretilen üç farklı insan glioblastoma hücre kümesinde, beyinlerine tümör yerleştirilen farelerde ve direkt hastalardan alınan glioblastoma tümör dokuları üzerinde denendi.
Çalışmada, DNA’ya katılan EdU molekülünün hücre tarafından “hasar” olarak algılandığı ve bu sayede hücrenin molekülü dışarı atarak DNA’yı onarmaya çalıştığı görüldü.
Tek başına TMZ yahut EdU molekülü tedavisine nazaran ikisinin birlikte kullanımının, tedavilerde tümörün baskılanma tesirini artırdığı gözlenen çalışmada, kelam konusu kombinasyonun hayat müddetine besbelli biçimde katkı sağladığı tespit edildi.
Evrenin erken devirlerine ilişkin yeni nesne
NASA Hubble Uzay Teleskobu datalarını kullanan bilim insanları, kainatın erken periyotlarından kaldığı düşünülen yeni bir astronomik obje çeşidi tespit etti.
NASA’nın internet sitesinde yer alan açıklamada, Hubble Uzay Teleskobunu kullanan bir grubun, galaksi oluşumu, kainatın erken periyotları ve karanlık hususa ait bilimsel çalışmalara ışık tutacak yeni bir astronomik obje tipi keşfettiği belirtildi.
“Cloud-9” olarak isimlendirilen bu yapının, yıldız içermeyen, gaz bakımından güçlü ve karanlık unsur yüklü olduğuna işaret edilen açıklamada, bunun bu tıpta doğrulanmış birinci tespit olduğu bilgisi paylaşıldı.
