Uzmanından uyarı: ‘Gebelikte demir eksikliği anne ve bebek sağlığını etkileyebilir’
Gebelikte bedenin kan hacminin yüzde 40-50 oranında artması, yaklaşık 1000 mg ek demir gereksinimi doğuruyor. Bu muhtaçlığın karşılanamaması durumunda ise hem anne hem de bebek için önemli riskler ortaya çıkıyor. Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Merve Sarıkaya Eraslan, mevzuyla ilgili ihtarlarda bulundu.
Op. Dr. Eraslan, durumun tek bir nedene bağlı olmadığını belirterek; “Artan plazma hacmi için gereken bin mg ek demir gereksinimi, yetersiz depolar ve emilim problemleriyle birleştiğinde demir eksikliği kaçınılmaz hale geliyor. Olağan diyetle bu gereksinimin karşılanması ekseriyetle mümkün değildir” diye konuştu.
ANNE VE BEBEĞİ BEKLEYEN RİSKLER
Demir eksikliğinin hem anne hem de bebek üzerinde olumsuz tesirleri olduğunu tabir eden Dr. Eraslan, şu risklere dikkat çekti:
“Annede; Çok yorgunluk, enfeksiyonlara yatkınlık ve doğum sonrası kanama riskinde artış. Bebekte; Prematürite yani erken doğum, düşük doğum yükü ve uzun periyotta nörogelişimsel sıkıntılar.”
“BELİRTİLER HER VAKİT ORTAYA ÇIKMAYABİLİR”
Halsizlik, çabuk yorulma, çarpıntı, nefes darlığı, saç dökülmesi ve soğuğa hassasiyetin en sık görülen belirtiler olduğunu söyleyen Op. Dr. Eraslan, “Demir eksikliği uzun müddet belirti vermeyebilir. Bu nedenle sırf şikayetlere değil, rutin kan tetkiklerine (Hemoglobin ve Ferritin) dayanmak gerekir. Ferritin seviyesinin 30 ng/mL’den düşük olması eksiklik kabul edilir” ikazında bulundu.
“C VİTAMİNİ DEMİR EMİLİMİNİ ARTIRIR”
Gebelikte sadece beslenmeyle demir gereksinimini karşılamanın çoklukla mümkün olmadığının altını çizen Op. Dr. Eraslan, “Demirden zengin besinler kırmızı et, tavuk, hindi, balık, yumurta, kuru baklagiller mercimek, nohut, yeşil yapraklı sebzeler ıspanak, pazı, tam tahıllar, pekmez, kuruyemişler varlıklı kaynaklardır. C vitamini portakal, limon, desteklerin aç karnına alınması ve gün çok demir kullanımı demir emilimini artırır. Çay, kahve, süt eserleri ve mide ilaçları antiasitler ise demir emilimini engeller” sözlerini kullandı.
Sağlık Bakanlığı’nın ‘Gebelere Demir Takviye Programı’ kapsamında her hamileye rutin destek önerildiğini belirten Dr. Eraslan, uygulama esaslarını şöyle özetledi:
“Başlangıçta çoklukla 2. trimesterden (4. aydan) itibaren başlanır. Lakin eksiklik tespit edilmişse teşhis konur konmaz başlanmalıdır. Kullanım formu; Demir ilaçları gün çok ve aç karnına alınmalıdır.”
YAN TESİRLERLE BAŞA ÇIKMA YOLLARI
Gebelerin demir desteği kullanırken nelere dikkat etmeleri gerektiğine değinen Eraslan, “Gebeler hakikat dozda, yanlışsız vakitte, engelleyicilerden uzak destek kullanmaya dikkat etmelidir. Yan tesir varsa doktorlarına bildirmeli takip ve izlemle kullanmalıdırlar” diye konuştu.
Demir desteklerinin kimi yan tesirleri olduğuna da dikkati çeken Eraslan, “Bulantı, mide yanması ve en sık görülen yan tesir olan kabızlık bazen hastaları zorlayabilir. Bu tesirleri azaltmak için ilaçlar gün çok kullanılabilir, doz bölünebilir yahut tolere edilemiyorsa akşamları hafif tok karnına alınabilir” tavsiyesinde bulundu.
“DOĞUMDAN SONRA DA TAKİP ŞART”
Demir gereksiniminin doğumda yaşanan kan kaybı ve emzirme süreci nedeniyle doğum sonrasında da devam ettiğini hatırlatan Eraslan, tedavinin ihmal edilmesinin annenin uygunluk halini ve bebeğine bakım kapasitesini olumsuz etkileyeceğini belirterek doğumdan sonraki süreçte de demir takibinin devam etmesi gerektiğinin altını çizerek kelamlarını tamamladı.
