Uzmandan ‘ekran’ uyarısı: ‘Çocuklarda dil ve dikkat sorunları artıyor’
Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Barış Yazar, erken yaşta ekranla tanışan çocuklarda lisan gelişimi, dikkat mühleti ve toplumsal maharetlerin olumsuz etkilendiğine dikkat çekerek aileleri uyardı.
”İLK 3 YAŞ BEYİN GELİŞİMİ İÇİN KRİTİK”
Çocukların erken yaşta ekranla tanışmasının önemli riskler taşıdığını söyleyen Uzm. Dr. Yazar, “Özellikle 0-3 yaş periyodu, beyin gelişiminin en süratli olduğu süreçtir. Bu periyotta ekrana maruz kalan çocuklarda lisan gelişimi gecikebilir, dikkat müddeti azalabilir ve toplumsallaşma meseleleri görülebilir. Birebir vakitte çocuklarda daha hırçın ve agresif davranışlar ortaya çıkabilir” diye konuştu.
”ÖNERİLEN EKRAN MÜDDETLERİ GİDEREK AŞILIYOR”
Normal kurallarda ekran kullanımının yaşa nazaran sonlandırılması gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. Barış Yazar, günümüzde bu hudutların sıklıkla aşıldığına dikkat çekti. Uzmanlara nazaran çocuklarda önerilen günlük ekran mühletleri şöyle sıralanıyor:
“0-2 yaş: Ekranla hiç karşılaşmamalı
“2-5 yaş: Günde en fazla 1 saat
“6-10 yaş: Günde 1 saat
“11 yaş ve üzeri: En fazla 2 saat”
Ancak günümüzde ekranla tanışma yaşının 6 ayın altına kadar düştüğünü belirten Uzm. Dr. Yazar, bu durumun çocuklarda dikkat eksikliği, hırçınlık ve okul muvaffakiyetinde düşüş üzere meselelere yol açabildiğini lisana getirdi.
”EKRAN BAĞIMLILIĞI BELİRTİLERİNE DİKKAT”
Ekran müddetinin denetimsiz arttığını gösteren birtakım işaretler olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Yazar, “Ekran kapatıldığında çok öfke ve ağlama krizleri, diğer oyunlara ilgi göstermeme, daima ekran talebi, uykuya dalmakta zorlanma ve bağlantıda azalma bu durumun en değerli göstergeleridir” dedi.
”KONUŞMA GECİKMESİ VE DİKKAT MESELELERİ ÖNE ÇIKIYOR”
Klinikte en sık karşılaşılan sorunların başında konuşma gecikmesi ve dikkat sıkıntılarının geldiğini belirten Uzm. Dr. Yazar, “Çocuklar konuşmayı ekrandan dinleyerek değil, karşılıklı bağlantı kurarak öğrenir. Bilhassa süratli akışlı ve uyarıcı ekran içerikleri, çocuğun etrafla bağını koparabilir” sözlerini kullandı.
AİLELERİN EN SIK YAPTIĞI HATALAR
Ailelerin yeterli niyetle fakat farkında olmadan yanlışlar yapabildiğini söyleyen Uzm. Dr. Yazar, “Çocuk sussun diye eline ekran verilmesi, televizyonun art planda daima açık olması ve net sonlar koyulamaması en sık yapılan yanlışlar ortasında yer alıyor” dedi.
”YEMEK YERKEN VE UYURKEN EKRAN RİSKLİ”
Çocuklara ekranın en sık yemek yerken ve uyku öncesinde verildiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Yazar, “Ekran karşısında yemek yiyen çocuklarda açlık-tokluk farkındalığı gelişmez. Bu durum ilerleyen yıllarda obezite ve yeme bozukluklarına yer hazırlar. Uyku öncesi ekran maruziyeti ise melatonin hormonunun salgılanmasını olumsuz etkiler” diye konuştu.
HER ‘EĞİTİCİ’ İÇERİK İNANÇLI DEĞİL
Eğitici ismi altında sunulan her içeriğin çocuklar için uygun olmadığını kaydeden Uzm. Dr. Yazar, “Hızlı sahne geçişleri ve ağır uyarıcı içeren içerikler çocuklar için sakıncalı olabilir” ikazında bulundu.
”EKRAN MÜDDETİNDE NET VE DENGELİ OLUNMALI”
Ekran sonları belirlenirken ailelerin kararlı olması gerektiğini tabir eden Uzm. Dr. Yazar, “Süreler önceden net olarak belirtilmeli, pazarlık yapılmamalı ve belirlenen müddetin sonunda ekran kesinlikle kapatılmalıdır. Ebeveynlerin de bu kurallara uyması çok önemlidir” dedi.
”EKRAN DIŞI AKTİVİTELER TEŞVİK EDİLMELİ”
Çocukların ekran yerine yaşlarına uygun aktivitelerle vakit geçirmesinin gelişim açısından büyük yarar sağladığını belirten Uzm. Dr. Yazar, şu bilgileri paylaştı:
“Kitap okuma, lego ve puzzle üzere oyunlar, fotoğraf ve hamur çalışmaları ile parkta ve açık havada vakit geçirmek hem dikkat mühletini artırır hem de toplumsal gelişimi dayanaklar.”
”TAMAMEN YASAKLAMAK GERÇEK DEĞİL”
Ekranı büsbütün yasaklamanın da sağlıklı bir yaklaşım olmadığını anlatan Uzm. Dr. Yazar, “İlerleyen yaşlarda çok merak, denetimsiz kullanım ve teknolojiyle sıhhatsiz bir bağlantı gelişebilir. Değerli olan istikrarlı, denetimli ve şuurlu bir kullanım alışkanlığı kazandırmaktır” diyerek kelamlarını tamamladı.
