Son Dakika… Erdoğan’dan Suudi Arabistan dönüşü uçakta kritik açıklamalar: ‘SDG anlaşmalara uymalı!’

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan ve Mısır ziyaretinin akabinde uçakta açıklamalarda bulundu.

“SUUDİ ARABİSTAN İLE ORTAK YATIRIM KELAM KONUSU”

İşte Erdoğan’a yöneltilen sorular ve yanıtları:

SORU: Suudi Arabistan’la son periyotta olumlu tarafta ivmelenen ikili ilgilerimiz var. Bu ikili münasebet alanlarından biri de savunma sanayii. Şu ana kadar takip ettiğimiz, bildiğimiz, başta insansız hava araçları olmak üzere savunma sanayii alanında birçok iş birliği projeleri, muahedeler imzalandı. Artık de ulusal muharip uçağımız KAAN’a yönelik Suudi Arabistan’ın bir ilgisi olduğu tezleri, haberleri gündeme geliyor. Bu türlü bir niyet var mı? Bu çerçevede ulusal savaş uçağımız KAAN ile ilgili olarak Suudi Arabistan’la bir iş birliği projesi kelam konusu olabilir mi?

“Suudi Arabistan ile kültürel ve tarihi boyutları bulunan esaslı bağlantılara sahibiz. Bunu geliştirmek için bu ziyaretimizde de değerli mutabakatlara imzayı attık. Ülkemizin savunma sanayii alanında aldığı aralık bütün dünya üzere Suudi Arabistan tarafından da ilgiyle takip ediliyor. Biz, savunma sanayiinde, öncelikle kendi gereksinimlerimizi karşılamaya odaklanmış bulunuyoruz. Bunun yanında dost ve kardeşlerimizin gereksinimlerinin temini için de uğraş gösteriyoruz. Suudi Arabistan ile savunma sanayii konusunda değerli iş birliklerine imza atıyoruz ve bunu geliştirmekte de kararlıyız. KAAN yalnızca bir savaş uçağı değil, KAAN Türkiye’nin mühendislik kabiliyetinin, bağımsız savunma iradesinin sembolüdür. KAAN ile ilgili övgü dolu birçok geri dönüş aldık. Dünyada bu alanda daha fazla kelam sahibi epey, bu cins iş birliklerimiz de katiyen artacaktır. Kaldı ki Suudi Arabistan ile bu mevzuda ortak yatırım kelam konusu. Her an bu ortak yatırımı da gerçekleştirebiliriz.”

“ÖNEMLİ BİR MUTABAKAT İMZALANDI”

SORU: Suudi Arabistan ile güç alanında çok da kıymetli mutabakatlara imza attığınız yansıdı bizlere. Sayılar da yansıdı fakat tam kapsamını merak ederiz efendim ve ne manaya gelir? Onu da sizden dinlemek isteriz.

“Ziyaretimiz esnasında Güç ve Natürel Kaynaklar Bakanlığımız ile Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı arasında yenilenebilir enerji alanında değerli bir mutabakat imzalandı. Suudi Arabistan şirketleri Türkiye’de toplam 5 bin megavat gücünde güneş ve rüzgar santralleri inşa edecek. Birinci etapta Sivas ve Karaman’da 1000’er megavatlık güneş gücü santralleri yapılacak. Yatırımlar, dış finansman ve memleketler arası krediler yoluyla hayata geçirilecek. Bu santrallerden Türkiye’de bugüne kadar görülen en düşük fiyatlardan elektrik alımı yapacağız. İki güneş gücü santrali projesiyle 2,1 milyon hanenin elektrik muhtaçlığı karşılanacak. 2027 yılında temelleri atılacak santraller yüzde 50 yerlilik oranına sahip olacak. Projeler elektrik ekipman ve hizmet kesimlerimize değerli katkı sağlayacak.”

“İŞİ SICAK TUTUYORUZ, İRAN’A ASKERİ MÜDAHALEYE KARŞI OLDUĞUMUZU ORTAYA KOYDUK”

SORU: İran-ABD gerginliğinin başlamasından sonra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmeleriniz oldu ve bir süreç başladı. Bu sürecin evrildiği nokta an itibariyle nedir?

“Öncelikle Amerika ve İran ortasındaki tansiyonun bölgeyi yeni bir çatışmaya, kaosa sürüklemeden düşürülmesi için elimizden geleni yapıyoruz. Onun için de biliyorsunuz ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmem oldu ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile çabucak sonraki gün görüştüm. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile de İstanbul’da Dışişleri Bakanımla birlikte üçlü bir görüşme yaptık. İşi sıcak tutuyoruz. İran’a askeri müdahaleye karşı olduğumuzu net biçimde ortaya koyduk ve bunu muhataplarımıza ilettik. Şu ana kadar tarafların diplomasiye alan açmak istediğini görüyorum. Bu olumlu bir gelişme olarak önümüzde duruyor. Problemlerin tahlil yolu çatışmalar değil, uzlaşma tabanında buluşmak ve müzakere etmektir. Süreç canlıdır ve kopmuş değildir. Taban diyaloga ve diplomasiye hala açıktır. Alt seviyede yapılacak görüşmelerde uzaklık alınmasının akabinde başkanlar düzeyinde müzakerenin de yararlı olacağını düşünüyorum. Askeri tansiyon bu kadar artmışken müzakere masasının bir halde kurulacak olması da kıymetlidir. Umarız problemler diyalog yoluyla çözülür ve bölgemizde yeni bir çatışma baş göstermez. Biz gerek başkan diplomasisi gerek öbür seviyelerde yapılan görüşmeler yoluyla, müzakere tabanını kuvvetlendirmek için çalışacağız. Bu taban ne kadar genişler, öbür ülkeler de devreye girer mi göreceğiz.”

“BİZ BÖLGEMİZDE YENİ BİR SAVAŞ İSTEMİYORUZ, BÖLGEYİ FELAKETE GÖTÜRÜR”

SORU: Ben de ilişkili bir soru sormak istiyorum. Suudi Arabistan başta olmak üzere, ki bugün ziyaretinizden ötürü önde geliyor, Körfez ülkelerinin toplamda İran’a karşı yaklaşımları biraz daha Amerikan yanlısı üzereydi daha evvelki yıllarda. Artık biraz daha sizin, Türkiye’nin siyasetlerine yakın üzere duruyorlar. Bugünkü siyasetleri nasıl değerlendiriyorsunuz? İran-Amerikan krizinde biraz İran’a karşı değillermiş üzere görünüyor.

“Her şeyden evvel biz bölgemizde yeni bir savaş istemiyoruz. Bunu en net formda her vakit lisana getirdim, lisana getiriyorum. Suudi Arabistan da olağan ki bu bölgedeki çatışmalardan etkileniyor. Onlar da bölgemizde huzurun, barışın ve sağduyunun hakim olmasını istiyor. Hassasiyetlerimiz genel manada örtüşüyor. Herkes biliyor ki; bölgemizde tam manasıyla tesis edilecek huzur, barış ve istikrar hepimize kazandırır. Çatışmaların, kanın, gözyaşının hakim olduğu bir coğrafyada ise muhakkak herkes kaybeder. Bu nedenle hepimizin barışın tarafında yer alması, en akılcı seçenektir. Bölge ülkelerinin son yıllarda yaşanan çatışmalı süreçlerden, bunu net bir formda gördüğünü ve bizim duruşumuzu desteklediklerini de düşünüyorum. Artık, etrafımızı saran ateş çemberinden sıyrılmanın, yanan ateşleri söndürmenin, vakti çoktan gelmiştir. Sağduyu burada ortak paydadır. Bu soruna yalnızca askeri pencereden bakmak, bölgeyi felakete götürür. Ateşi daha fazla harlamanın kimseye yararı olmaz. Bölgemiz kana, gözyaşına, savaşlara doymuştur. Artık, barışı ve huzuru konuşmayı, iş birliklerini artırmayı istiyoruz. Sıkıntılar her vakit olur; uyuşmazlıklar milletlerarası münasebetlerin bir modülüdür. Lakin diplomasi de bunun için vardır. Biz de barışçıl diplomasiyi güçlendirmek zorundayız. Bu, hem ülkemizin hem bölgemizin çıkarları için hayati ehemmiyettedir.”

SORU: Türkiye, Gazze barış planının uygulanmasında nasıl bir rol üstlenecek? Başlangıca nispetle nerede? Türkiye’nin muradı nedir bu konuda? Siz de söz ettiniz Şarm el-Şeyh’teki 20 unsurlu barış planından bu yana, Ekim ayından bu yana İsrail, hücumlarını sürdürüyor, gidecek yardımlara mani oluyor, sabote ediyor. Bu süreçte İsrail konusunda hem Türkiye’nin hem de müdahil olan barış planındaki başka ülkelerin değerlendirmesi nedir?

“Türkiye, Gazze barış planının olması gerektiği üzere işletilmesi ve Gazze’de huzurun, istikrarın tekrar tesis edilmesi için aktif bir rol oynayacaktır. Biz, Gazze’de Filistinli kardeşlerimizin hak ettikleri onurlu bir geleceğe ve kalıcı bir barışa ulaşmasını istiyoruz. Barışı, kağıt üzerinde değil, alanda tesis etmekten yanayız. Gazze’de yaşanan zulümlere, soykırıma varan uygulamalara, açlığın silah olarak kullanılmasına karşı olmak için, Müslüman olmak gerekmez. Bizim duruşumuz, öncelikle insanlığın temel kıymetlerini korumadır. Doğal ki bu tavrımızda Filistinli kardeşlerimizle tarihî ve kültürel bağlarımız da tesirlidir. Lakin bunu körü körüne bir zıtlık olarak göstermeye çalışmak, problemin özünü saptırmak olur. Gazze’deki zulmün bir benzerini bir diğer coğrafyada Müslümanlar yapsaydı, biz onların da karşısında bugünkü üzere dimdik dururduk. Biz yıllardır ‘Mazlumun lisanına, dinine, inancına, derisinin rengine bakmayız’ demiyor muyuz? İşte bu, bizim klas duruşumuzdur. Ateşkes, insani yardım ve sivillerin korunması için atılacak adımların bir an evvel hayata geçirilmesi gerekiyor. Türkiye bunları sağlamak için büyük bir gayret gösteriyor.”

SORU: Gazze sorununda tahlil için arayışlarda Mısır’ın yaklaşımları Türkiye’nin görüşleriyle örtüşüyor mu? Zira İsrail’in baskılanabilmesi için garantör ülkelerin arasındaki fikir birliği kıymetli. Mesela Gazze’de idarenin devredilmesi noktasında Mısır ne öngörüyor? Değerlendirmenizi almak isterim.

“Mısır, Gazze’deki zulmün tesirlerini en yakından hisseden ülkelerden biri. Mısır’ın da Gazze ve Filistin sorununun daha fazla derinleşmesini istemediğini gördük ve bunu biliyoruz. Bölgenin yeni bir yangını kaldıracak hali yok. Bunu Mısır idaresi de çok âlâ görüyor. İsrail’in bölgede yıllardır oluşturduğu sistematik istikrarsızlık, Mısır’ı da süreç içerisinde yıprattı. Bu çatışmaların sona ermesini, Filistin’in huzura kavuşmasını bizim kadar Mısır da istiyor. Bilhassa açlığın silah olarak kullanılmasına ve Filistinlilerin topraklarından sürülmesine yüksek sesle karşı çıktılar ve bunu sürdürüyorlar. Mısır’ın bulunduğu yer kritik. Hem coğrafik pozisyonu, hem tarihi sorumluluğu prestijiyle Gazze’nin mukadderatında kıymetli bir aktör. Bu nedenlerle Gazze’de ve bütün Filistin’de istikrarın sağlanması, Mısır’ın da çıkarınadır. Gazze’ye Refah’tan insani yardımların girişi ve yardımların tertibi için ortaya koydukları uğraş takdire şayandır. Daima birlikte Gazze’de huzurun yine hakim olmasını ve Gazze’nin yine inşa edilmesini sağlayacağımıza inanıyorum. İsrail’in bitmek bilmeyen atakları ve ateşkes ihlalleri muhakkak kabul edilemez. Memleketler arası toplumu İsrail’e ateşkese tam ahenk için baskı yapmaya çağırıyoruz. Filistinli kardeşlerimizin hak ettikleri keyifli günlere kavuşması için gece gündüz çalışmaya, mazlumların sesi olmaya devam ediyoruz.”

“‘SGD’ DENİLEN YAPI İMZALADIĞI MUTABAKATLARA UYMALI”

SORU: Suriye’de gelinen son noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu son gelişmeler, Türkiye’deki ‘Terörsüz Türkiye’ projesinde yeni bir ivmelenmeyi beraberinde getirebilir mi? Bu manada Meclis’e bir davetiniz olur mu? Teşekkür ederim.

“Ben teşekkür ediyorum. Suriye’nin kuzeyinde istikrarın ve huzurun tesisi, bizi direkt ilgilendiriyor. Komşumuzun tek devlet, tek ordu, tek Suriye anlayışı ile bütünleşmesi bizim en büyük dileğimizdir. “SDG” denilen yapının imzaladığı mutabakatlara uyması, Suriye’deki barış iklimini güçlendirecek ve kalıcı istikrarı kolaylaştıracaktır. Kimse, çatışmaları körüklemeyi, tansiyonu tırmandırmayı, vakte oynamayı aklının ucundan bile geçirmemeli. Yanlış hesap bugüne kadar hem Şam’dan hem de Ankara’dan dönmüştür. Kuşkusuz tekrar dönecektir. Biz, tüm renkleriyle bir, bütün, güçlü, huzurlu bir Suriye’den yanayız. Suriye’nin yanındayız. Kürt, Arap, Türkmen, Nusayri demeden herkesi muhabbetle kucaklıyoruz. Suriye halkı bizim dostumuz ve kardeşimizdir. Bizim meselemiz terörledir. Ayrılıkçı emellerine ulaşmak için terörü bir yol ve prosedür olarak kullananlarladır. Suriye’nin kuzeyindeki sorunun çözülmesiyle “Terörsüz Türkiye” sürecinin yükü de hafiflemiş oldu. Meclis’teki kurul, ortak raporunu tekemmül ettirmek üzere. Temennimiz rapora, uzlaşının ve sürece dinamizm kazandıracak bir bakış açısının damga vurmasıdır. “Terörsüz Türkiye” maksadımız, attığımız adımlarla terörsüz bölgeye yanlışsız gidiyor ve inşallah her iki gayeye de suhuletle ulaşacağız.”

ERDOĞAN TEKRAR ÖZEL’İ AMAÇ ALDI: “DEPREM TURİSTLERİ YENİDEN HAREKETLENMİŞ”

SORU: İki gün sonra malum asrın felaketinin üçüncü yıl dönümü. Felaketin olduğu günden bu yana muhalefet olumsuz bir tablo sergiliyor. Son birkaç gündür zelzele bölgesinde olan Özgür Özel tekrar tıpkı tavrı ortaya koydu. Üç yıl dolmadan 455 bin konut teslim ettiniz. Cuma günü de sanıyorum Osmaniye’de olacaksınız. Bu husustaki değerlendirmeleriniz nelerdir?

SORU: Bir Ankaralı olarak su konusundaki tasalarımızı lisana getirmek isterim. Yalnızca ben lisana getirmiyorum, Türkiye’nin de su gerilimi altında bir ülke olduğu vurgulanıyor. Birleşmiş Milletler’in son raporunda da dünyada su konusunda iflasa sürüklendiği, artık yağmur ve kar sularının dünya tüketimine kâfi bulunmadığı tarafında tespitler yer aldı. Sizin de bu hususta sık sık yaptığınız ikaz ve verdiğiniz iletiler var. Sanki su idaresiyle ilgili yeni düzenlemelere muhtaçlık var mıdır? Bu tarafta adımlar atılacak mıdır? En değerlisi kentlerde konutlara yönelik suyun idaresi mahallî idarelerden alınabilir mi?

“Öncelikle su medeniyetin, üretimin, gücün, kısaca ömrün kaynağıdır. Su idaresi konusu da deneyim ve vizyon ister. Biz, su kaynaklarının korunması, insanımıza pak, sağlıklı su ulaştırmanın uğraşı içinde olduk. Yıllar yılı “Su akar Türk bakar” dediler. E ne oldu? Biz tam aksini yaptık. Ben, belediye başkanlığından geliyorum. Istranca Dağları’ndan biz suyu İstanbul’a getirdik. Belediyeyi kimden devralmıştık? O vakit malum CHP zihniyetinden devralmıştık. Istranca dağlarından 180 kilometre öteden suyu, biz İstanbul’a getirdiğimiz vakit, hepsi şok olmuştu. Biz, onunla da kalmadık. Tıpkı formda tekrar sınırı Boğaz’dan, Boğaz’ın altından Anadolu yakasına geçirmek suretiyle Sakarya ırmağının suyunu da bir taraftan İstanbul’a getirdik. Devamlı destekler yaptık. Daima su kaynaklarının korunması ve insanımıza pak sağlıklı su ulaştırmanın çabası içinde olduk. Artık CHP’li belediyeler, ellerindeki suyu millete ulaştıramıyor. Geceleri bakıyorsun benim vatandaşım elinde bidonlarla gidiyor, tankerlerin kuyruğunda su bekliyor. Aramızdaki fark bu. Biz su zengini bir ülke değiliz. Bu nedenle sizin de söylediğiniz üzere su gerilimi, hatta kahrı yaşayan bir ülkeyiz. Öncelikle tasarrufu önemsiyoruz ve milletimizi su tasarrufuna teşvik için daima projeler geliştiriyoruz. Pekala ne yapmamız lazım? Belediyelerimizin su temini ile ilgili yaptığı çalışma dışında bizim bir öteki kaynağımız Devlet Su İşleri’dir. Devlet Su İşleri de bu noktada harıl harıl çalışıyor. Zira biz, belediyelerin su temininin dışında ayrıyeten Devlet Su İşleri’nin de su teminiyle inşallah bu işi yoluna koyacağız.”

SORU: 2026 için kapsamlı bir ıslahat yılı tanımlaması yaptınız. Belediyelerin mali yapılarından, harcama ve borçlanmadaki kontrole, merkezi yönetim belediye münasebetlerini tekrar çerçevelemeye varıncaya kadar da başlıklardan kelam ettiniz. Sorum şu: İçeriği prestijiyle bu reformlardan bize biraz örnek, biraz başlık verebilir misiniz? Bilhassa son devirde CHP’li belediyelerle ilgili yolsuzluk argümanları bu yaraya neşter vurmak konusunda daha teşvik edici oldu mu?

“CHP’li belediyelerdeki yolsuzluk, hırsızlık, rüşvet çarkına yargımız bilhassa çomak sokmuştu. Yargı şu anda bunların üzerine kararlı bir biçimde gidiyor. O süreci, bizler de milletimizle birlikte yakından takip ediyoruz. Ortaya çıkanlara baktığımızda, belediyelerin millet ismine kullandıkları kaynakların kontrolünde sorunlar yaşandığını görüyoruz. Merkezi yönetim ile mahallî idareler ortasındaki o hantal, yetki çatışmalarına neden olan yapıyı bir kez modernize etmeliyiz. Düzgün işleyen, şeffaf bir sisteme kavuşmak çok kıymetli. Mali disiplinin artırılması, daha aktif ve verimli hizmet üretilmesi konusu, bir gereklilik halini almıştır. Kentlerimiz bakıyorsunuz bir partinin ya da belediye liderinin idaresinde 50 yıl ileri giderken bir öbür idare geldiğinde birebir kaynaklarla yönetilen belediye, çağın gerisinde kalıyor. Milletin vergileriyle oluşan bütçeler, tekrar milletin yoluna, suyuna, parkına harcanmalı. Milletin takviyesiyle gelen belediye idaresinin, millete hizmet etmesi kaidedir. Yani, sistem o denli olmalı ki; belediye başkanı ve yönetimi mutlaka çalışmak zorunda kalsın. Hizmet odaklı verimli belediyeciliği, sistem mecburî kılsın. Bunu yapmayanlar için de müeyyideler uygulansın, tanımlansın. Bunu sağlayacak sistemi planlamalı ve hayata geçirmeliyiz.”