Sivrisineklerden ekosistemin DNA haritası çıkarıldı
Florida Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, sivrisineklerin beslendikleri bölgelerdeki ekolojik çeşitliliği neredeyse eksiksiz biçimde ortaya koyabildiğini gösterdi. Çalışma, sivrisineklerin sırf hastalık taşıyıcıları değil, tıpkı vakitte biyoçeşitliliğin izlenmesinde güçlü birer bilimsel araç olabileceğini ortaya koyuyor.
Entomolog Lawrence Reeves liderliğindeki araştırma takımı, Florida’daki 10 bin 900 hektarlık bir müdafaa alanında sekiz ay boyunca saha çalışması yürüttü. Bu süreçte 21 farklı çeşide ilişkin 50 binden fazla sivrisinek toplandı. Araştırmacılar, birkaç bin dişi sivrisineğin bedenindeki kan örneklerini tahlil ederek, bölgedeki canlı çeşitliliğine dair dikkat cazip bulgular elde etti.
Yapılan DNA tahlillerinde, sivrisinek kanında en küçük kurbağalardan en büyük ineklere kadar çok sayıda canlının genetik izine rastlandı. Takım, sivrisineklerden elde edilen DNA sayesinde 86 farklı hayvan cinsini tanımlamayı başardı. Bu sayı, bölgede sivrisineklerin beslendiği bilinen omurgalı cinslerinin yaklaşık yüzde 80’ine karşılık geliyor.
Araştırma sonuçları, ağaçlarda yaşayan canlılardan göçmen kuşlara, yerli tiplerden istilacı ya da kuşağı tehlike altındaki hayvanlara kadar geniş bir çeşit yelpazesinin tespit edilebildiğini ortaya koydu. Büyük memeliler ortasında sırf kuşağı tehlike altında olan Florida panteri ile köstebek üzere yer altında yaşayan kimi küçük canlıların izine rastlanmadı.
Bilim insanları, bu bulgular doğrultusunda sivrisinekleri “biyolojik DNA örnekleme makineleri” olarak tanımlıyor. Araştırmacılara nazaran bu yol, klâsik saha çalışmalarıyla karşılaştırıldığında benzeri derecede tesirli sonuçlar sunuyor.
Biyoçeşitliliğin korunması açısından da umut vadeden çalışmada, fosilleşmiş sivrisineklerden manalı DNA dizileri elde etmenin hâlâ düşük bir ihtimal olduğu belirtilse de, çağdaş sivrisinek örneklemesinin günümüzde yaşayan çeşitlerin takibi için ihtilal niteliğinde olabileceği vurgulanıyor.
Mevcut biyoçeşitlilik izleme formüllerinin kıymetli, zahmetli ve yüksek uzmanlık gerektirmesi, sivrisineklerden elde edilen DNA tahlillerini düşük maliyetli ve yenilikçi bir alternatif haline getiriyor. Araştırmacı Hannah Atsma, biyoçeşitlilik kaybının kritik bir evreye ulaştığı günümüzde, çağdaş teknolojilerle daha verimli tespit yolları geliştirmenin hayati kıymet taşıdığını belirtiyor.
Sivrisineklerin ekosistemdeki bu beklenmedik rolü, jenerasyonu tükenmekte olan çeşitlerin izlenmesi ve ekosistem idaresi konusunda bilim dünyasına yeni bir yol haritası sunuyor.
KAYNAK: Sciencealert
