SGK uzmanından kritik uyarı: 5 milyon emekli için sistem tamamen değişecek!
Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, katıldığı canlı yayında emekli maaşı sistemine ait değerli değerlendirmelerde bulundu. En düşük emekli maaşının 20 bin liraya yükseltilmesinin akabinde, prim gün sayıları ortasındaki farkın maaşlara yansıtılması gayesiyle yeni bir çalışma başlatıldığını açıkladı.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI UYGULAMASI NASIL BAŞLADI?
Bal, en düşük emekli aylığı uygulamasının birinci kere 2019 yılında 1.000 lira olarak hayata geçirildiğini hatırlattı. Bu düzenlemenin ortaya çıkış nedenini ise şu sözlerle anlattı:
En düşük emekli aylığı, bilhassa 2008’den sonra aylık bağlama oranlarının düşmesiyle çok düşük kök fiyatlar bağlanmaya başlanması nedeniyle ortaya çıktı. Ömür kaidelerinin güzelleştirilmesi için hükümet bu türlü bir karar aldı ve tüm emeklilerde en azından muhakkak bir düzey yakalandı.
5 MİLYON EMEKLİ EN DÜŞÜK MAAŞ ALIYOR
Sistemin mevcut durumuna ait dataları paylaşan Bal, başlangıçta yaklaşık 1 milyon kişinin yararlandığı en düşük emekli aylığı uygulamasının bugün 5 milyon bireye ulaştığını belirtti. Bu artışın sağlıklı bir tabloyu yansıtmadığını vurgulayan Bal, “Bu sayının yükselmesi aslında yeterli bir şey değil. Daha çok kişinin en az fiyatı alması, genel olarak iktisat ve toplumsal güvenlik sistemi açısından sağlıklı değil” dedi. Yeni düzenleme ile sistemin üst hakikat kademeli bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
PRİM GÜN SAYISI VE MAAŞ DENGESİ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de gündeme getirdiği prim ve maaş dengesizliğine dikkat çeken Bal, mevcut sistemde önemli bir adaletsizlik bulunduğunu tabir etti. Bal, “3600 günle emekli olanla, 9000 gün Bağ-Kur primi ödeyerek emekli olan vatandaşın tıpkı maaşı alması büyük bir adaletsizlik” değerlendirmesinde bulundu. Yeni düzenlemede “Az prim ödeyene az maaş, çok prim ödeyene çok maaş” prensibinin temel alınacağını belirten Bal, en düşük emekli maaşının 20 bin lira düzeyinin altına düşmemesi gerektiğini vurguladı.
KÖK MAAŞ VE AYLIK BAĞLAMA ORANI SORUNU
Kök maaşların 11–12 bin lira düzeylerinde kaldığını, mevcut 20 bin liralık ödemenin ise hazine dayanağıyla sağlandığını tabir eden Bal, sistemin sürdürülebilirliği açısından gelir dayanağının kıymetine işaret etti. 2008 sonrası düşürülen aylık bağlama oranlarının önemli hak kayıplarına yol açtığını belirten Bal, şu örneği verdi:
1999 öncesinde 10 bin lira maaşla çalışırken yaklaşık 7 bin lira emekli maaşı alabiliyordunuz. 2008 sonrasında ise 10 bin lira maaşla çalışıp emekli olduğunuzda 3 bin 500 lira emekli maaşı bağlanır hale geldi. Zira aylık bağlama oranı önemli biçimde düşürüldü.
EMEKLİ MAAŞI ORTALAMASI VE BEKLENTİLER
Türkiye genelinde emekli maaşı ortalamasının 25 bin liranın altında kaldığını belirten Murat Bal, SGK bünyesinde yürütülen çalışmanın yakın vakitte kamuoyuna açıklanmasının beklendiğini söyledi. Bal, sürece ait değerlendirmesinde, “Bence güzel ve hakkaniyetli bir düzenleme gelecek. En kritik mevzu, mevcut 20 bin liralık en düşük emekli maaşının altına düşülmemesi” sözlerini kullandı.
