Oxfam raporu toplumsal cinsiyet eşitsizliğini gözler önüne serdi: Kadınlar az kazanıyor

Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam, her yıl yayımladığı gelir ve servet eşitsizliği raporunu geçen haftalarda yayımladı. Raporda dikkat cazibeli ayrıntılardan biri toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ait datalar oldu. Rapora nazaran, global seviyede erkeklerin emek gelirinden aldığı hisse, kadınlarınkinden ortalama 2.4 kat daha fazla olurken bayanların toplam gelirdeki hissesi ise sadece yüzde 29. Datalara nazaran bayanlar her gün yaklaşık 12.5 milyar saat fiyatsız bakım ve konut içi emeği harcarken bu emeğin global ekonomik kıymeti en az 10.8 trilyon dolar olarak hesaplandı.

Ayrıca, bayan milyarderler, milyarderlerin toplam servetinin sadece yüzde 13’ünü temsil etmekte. Rapor mevcut ekonomik nizamın bayanların yoksulluk riskini artırdığını, gelir ve servet uçurumunu derinleştirdiğini ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasını sistematik biçimde engellediğini savunuyor.

Cumhuriyet’e konuşan Global Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı başkanı, siyaset bilimci akademisyen Dr. Ayşe Kaşıkırık, “Burada eşitsizliğin yalnızca gelir ve servet farkı olmadığını belirtmemiz gerekiyor. Eşitsizlik dediğimiz vakit aslında hem siyasette hem haklara erişimde hem de güç bakımından derin bir fark olduğunu vurgulamamız gerekiyor. İki ana eşitsizlik ekseni ortaya çıkıyor: ekonomik ve toplumsal. Bayanların işgücü geliri erkeklerin çok altında. Dünya çapında bayanlar erkeklerden ortalama olarak yüzde 24 daha az kazanıyor. Cinsiyetler ortasındaki fiyat farkının kapanması noktasında muhtaçlığımız olan mühlet yaklaşık 170 yıl” dedi.

“Türkiye’de bayanların istihdama iştiraki erkeklerin yarısından daha az” diyen Kaşıkırık, “Servet birikimleri erkeklere nazaran çok daha hudutlu ve kısıtlı. Bu yalnızca bayanlar açısından ekonomik bir dezavantaj oluşturmuyor. Uzun periyotta yatırım, birikim, emeklilik, toplumsal teminat üzere mevzularda bayanların yoksun kalmasına yahut daha kısıtlı bir halde yararlanmasına sebep oluyor” dedi.

‘DENGE KURULMALI’

Ev içindeki fiyatsız bakım emeğine değinen Dr. Kaşıkırık, “Kadınların yoksulluğunu ya da ekonomik haklara erişimindeki eşitsizlikleri vurgularken toplumsal olarak da en değerli dinamik, fiyatsız bakım işleri ve konut içi emek yükleri. Türkiye’de bayanlar, vaktinin neredeyse 4 saatini paklık, hasta, yaşlı ya da çocuk bakımı üzere konut içi bakım emeğine harcıyor. Bu rapor bize şunu da söylüyor: Yalnızca ekonomik ıslahatlar değil, birebir vakitte demokratik güç istikrarının tekrar kurulması gerekiyor. Biz eşitliği sağlamak istiyorsak, ekonomik gelir durumunda zenginle fakir ortasındaki farkı dengelemek istiyorsak toplumsal cinsiyet eşitliğini göz önünde bulundurmamız gerekiyor. Bu dinamiği geri plana atamayız” tabirlerini kullandı.

Dr. Kaşıkırık sözlerini şu formda noktaladı: “Bizim çok net bir biçimde toplumsal siyaset yapısı olarak yapan siyasetlere gereksinimimiz var. Eşitsizlik aslında bir iktisat sorunu değil yalnızca, bir demokrasi sorunu. Bakım emeği görünmez kaldıkça, bedelsiz kaldıkça bayanlar eşit olamıyor. Zira bayanın omuzlarındaki yük çok fazla. Eşitsizlikten en çok bayanlar etkileniyor. Zira sistem erkekler tarafından erkekler için tasarlanmış. Bayan yoksulluğu da aslında tesadüf değil.”