Ne eğitimde ne istihdamda gençler için iktidarın çözümü 1375 TL cep harçlıklı iş: Eğreti ve güvencesiz

Genç işsizliği Türkiye’nin yapısal sorunu haline gelirken iktidar tahlil olarak Genç İstihdam Atağı (GÜÇ) programını yaşama geçirmeye hazırlanıyor. Uzmanlar ise programı “geçmişte tekraren uygulanan kelamda istihdam teşviklerinin tekrarı” olarak kıymetlendiriyor. Proje, kamuoyunda “ev gençleri” olarak tanımlanan, eğitimde ve istihdamda yer almayan gençleri işgücüne kazandırma maksadıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyuruldu. Yüklü olarak özel dala yönelik teşvikler üzerinden kurgulanan programa tenkitler ise işsizliği yaratan yapıya dokunmadan genç emeğinin sermaye lehine ucuzlatılmasına odaklanıyor.

Erdoğan, Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde “Genç İstihdam Hamlesi-Güç Tanıtım Programı” için düzenlenen aktiflikte, 5 ayaklı programa toplam 545 milyar TL ayrıldığını açıklayarak şunları söyledi:

“Ulusal Staj Programını İŞ-KUR’a devrettik. 10’dan fazla çalışanı olan işletmelere en az yüzde 10 stajyer zaruriliği getirdik. ‘Geleceğim Meslekte’ uygulamasıyla meslek liselerini cazibe merkezi yapacağız. Her öğrenciye iş ve meslek danışmanı atanacak, öğrenciler patronlarla buluşturulacak. Öteki bir takviye modülümüz NYOP Programı’yla gençlerimiz yeni marifetler kazanacak. Katılan her gencimize günlük 1375 TL cep harçlığı vereceğiz, iş kazası, meslek hastalığı ve genel sıhhat sigortası primlerini de İŞKUR üzerinden devlet olarak biz üstleneceğiz. Özel dalla işbirliği programıyla 18-25 yaş ortası gençlerimizin işe girdikten sonraki birinci 6 aylık maaşlarını biz karşılayacağız. Önümüzdeki 3 yılda 3 milyondan fazla gencimizi istihdama kazandıracağız.”

İŞÇİDEN SERMAYEYE AKTARIM

Çalışma iktisadı uzmanı Prof. Aziz Çelik, “Eğreti ve garantisiz bir program kelam konusu” diyor. Stajyerin aslında “iş öğrenen insan” olduğunu fakat ucuz işgücü olarak kullanılmalarının yaygınlaştırıldığını belirten Çelik ayrıyeten “Hükümet istihdam dayanağı vermek istiyorsa bunu İŞKUR’un bütçesinden değil hükümet bütçesinden yapmalıdır” diyor.

İktisatçı Dr. Levent Dölek, bu siyasetin, genç işsizleri sermaye açısından “maliyetsiz” hale getirmeyi amaçladığını savunuyor. İşbaşı eğitim programları vb. uygulamalarda emekçi fiyatının işsizlik sigortası fonundan karşılandığına dikkat çeken Dölek, “Bu, personelden kesilenin personele aktarılması değil işverene aktarılması. İşsizlik sigortası fonunun sermaye tarafından yağmalanmasının bir parçası” reaksiyonunu paylaşarak gerçek tahlilin kamu yatırım seferberliği ve kamu istihdamı olduğunu öne sürüyor ve “İşsizlik problemini yaratan sınıf sermaye sınıfı lakin daima teşvik ve sübvansiyon alan tekrar sermaye sınıfı. Bu halde bir sorun çözülebilir mi?” diye soruyor.

Siyasal itkisatçı İnan Memnun ise temel sorunu “Türkiye iktisadının nitelikli istihdam yaratma kapasitesinin olmaması” biçiminde ortaya koyuyor:

“Sizin dünya kapitalist sistemine eklemlenme biçiminiz sıkıntılı ve rekabet etme kapasiteniz yalnızca ucuz emeğe dayalıysa istihdam olarak motokurye, komi, özel güvenlik yaratabiliyorsunuz. Burada endüstrinin nitelikli istihdamı taşıyabilecek bir üretim biçimi de kapasitesi de yok”