Kış depresyonuna dikkat: Belirtiler sonbaharda başlıyor
Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürok, günlerin kısalması ve güneş ışığına maruziyetin azalmasıyla birlikte birtakım bireylerde sabahları uyanmakta zorlanma, çok uyku isteği, güç kaybı ve hayattan keyif alamama üzere belirtilerin ortaya çıktığını söz etti. Bu durumun kolay bir mevsim geçişi ya da süreksiz moral bozukluğu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Gürok, kış depresyonunun sanılandan daha yaygın görüldüğünü söyledi.
Prof. Dr. Gürok, “Nüfusun yaklaşık yüzde 5’i mevsimsel depresyondan etkileniyor. Daha hafif seyreden ve ‘kış hüznü’ olarak isimlendirilen tablo ise toplumun yüzde 10-20’sinde görülebiliyor. Bu durum önemli bir his durum bozukluğudur. ‘Kapalı havaları sevmiyorum’ ya da ‘moralim bozuk’ üzere sözlerle geçiştirilmemelidir” diye konuştu.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ KIYMETLİ BİR ETKEN
Mevsimsel depresyonun sadece ruhsal değil, biyolojik nedenleri de olduğunu belirten Prof. Dr. Gürok, güneş ışığına maruziyetin azalmasıyla birlikte serotonin hormonunun düştüğünü, melatonin hormonunun ise yanlış vakitlerde arttığını söyledi. Bu durumun gün uzunluğu yorgunluk, çok uyku hali ve motivasyon kaybına yol açtığını kaydeden Gürok, kış aylarında biyolojik saatin (sirkadiyen ritim) bozulmasının ruh halini direkt etkilediğini söz etti.
D vitamini eksikliği ile mevsimsel depresyon ortasında güçlü bir ilgi bulunduğunu vurgulayan Gürok, “Güneş ışığının azalması ve kalın giysiler nedeniyle kış aylarında D vitamini üretimi düşüyor. D vitamini, serotonin aktivitesini destekleyen değerli bir faktördür” dedi.
RİSK KÜMELERİ DAHA FAZLA ETKİLENİYOR
Mevsimsel depresyonun herkesi eşit formda etkilemediğini belirten Prof. Dr. Gürok, ekvatora uzak bölgelerde yaşayanlar, bayanlar, 18-30 yaş ortası genç erişkinler, ailesinde depresyon hikayesi bulunanlar ile daha evvel depresyon ya da bipolar bozukluk tanısı alan bireylerin daha yüksek risk altında olduğunu söyledi.
Kalıcı mutsuzluk ve ümitsizlik hissi, güç kaybı, sabahları uyanmakta zorlanma, çok ahenge isteği, çok yeme ve kilo alma, ilgi kaybı, konsantrasyon zahmeti, toplumsal geri çekilme ile hareket ve konuşmada yavaşlamanın en sık görülen belirtiler ortasında yer aldığını aktardı.
TEDAVİDE IŞIK TERAPİSİ ÖNE ÇIKIYOR
Doğru teşhis ve uygun tedaviyle mevsimsel depresyonda epey başarılı sonuçlar elde edilebildiğini söz eden Prof. Dr. Gürok, ışık terapisinin tedavide altın standart olarak kabul edildiğini söyledi. Bilişsel davranışçı terapi, gerekli durumlarda antidepresan ilaç tedavisi ve D vitamini desteğinin de tesirli teknikler ortasında yer aldığını belirtti.
Işık terapisinin ekseriyetle sabah saatlerinde uygulandığını ve birçok hastada birkaç hafta içinde besbelli düzgünleşme sağladığını lisana getiren Gürok, kış aylarında ruh sıhhatini korumak için güneş ışığından daha fazla faydalanılması, perdelerin açılması, günde en az 30 dakika dışarıda vakit geçirilmesi, nizamlı idman yapılması ve sağlıklı beslenmenin kıymetine dikkat çekti.
Omega-3 yağ asitleri ve proteinden güçlü, işlenmiş karbonhidratlardan uzak bir beslenme sisteminin tedaviye katkı sağladığını tabir eden Gürok, nizamlı uyku saatlerinin korunması, akşamları ekran kullanımının azaltılması, gündüz uykularının sonlandırılması ve toplumsal alakaların sürdürülmesinin düzgünleşme sürecini desteklediğini söyledi.
Prof. Dr. Gürok, şikâyetlerin iki haftadan uzun sürmesi, günlük hayatı önemli biçimde etkilemesi ya da kendine ziyan verme ve intihar fikirlerinin ortaya çıkması durumunda kesinlikle bir psikiyatri tabibine başvurulması gerektiğini vurgulayarak, “Mevsimsel depresyon önemli lakin tedavi edilebilir bir ruh sıhhati meselesidir. Ruh sıhhati, fizikî sıhhat kadar önemlidir” dedi.
