Karadeniz’in Çizgiyle Tutulan Hafızası: ‘Karadeniz İncelemeleri 2’ 15 Ocak’ta Açıldı

Hepsi tıpkı cümleyi farklı ağızlarla tekrar eder. “Karadeniz İncelemeleri 2 – 30 Yıl Sonra” işte bu tekrarın içine giriyor: Gündelik olanı, süratle geçip giden ayrıntıyı, bir kentin kendine has mimiklerini karikatürün lisanıyla görünür kılıyor. Stant, 15 Ocak 2026 Perşembe günü Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi’nde açıldı; Trabzon’un kültür belleğine yeni bir sayfa daha ekledi.

Karikatürist Tamer Küçük, bu sergiyi bir “devam” olarak değil, daha çok bir “geri dönüş” olarak kuruyor: Vaktin içinden geçip birebir başlığa tekrar varmak… Zira birtakım temalar birinci stantta bitmez; sırf orta verir. Sanatkarın 30 yıl evvel Mahmut Goloğlu Kültür Merkezi’nde açtığı “Karadeniz İncelemeleri” bugün “ikinci perde” üzere yükselirken, ortadan geçen yıllar sırf çizgiyi değil, bakışı da olgunlaştırıyor. Birebir coğrafya, birebir rüzgâr; lakin artık diğer bir vaktin içinden konuşan bir el var.

Bu standın asıl gücü, Karadeniz’i bir “kartpostal dekoru” olarak değil, yaşayan bir ruh hâli olarak ele alması. Karikatür burada sırf güldürmüyor; bir halkın jestlerini, konuşma suratını, sitemini, latifeye kaçan öfkesini, çabucak kaynaşıveren kalabalığını, ansızın sertleşip bir anda yumuşayan iklimini çizgiye dönüştürüyor. Bazen bir figürde, bazen bir bakışta, bazen de bir “az evvel söylenmiş cümle”nin kıyısında yakalıyor okuru. Stant, Karadeniz insanını tek bir tipe indirgemeden; çeşitlenen yüzleri, değişen nesilleri ve dönüşen kent ritmini çizginin esnek lisanıyla taşıyor.

Küçük’ün çizgilerinde vakit, bir takvim yaprağı üzere değil; katman katman birikmiş bir tortu üzere duruyor. Aşikâr ki her işin gerisinde, bir yerden tanıdık gelen bir sahne var: Kalabalıkta söylenen yarım cümleler, kahvede uzayan sessizlikler, bir latifenin içinden çıkan önemli gerçekler… Karikatür, bu sahneleri “an” olarak yakalıyor; lakin o anı büyütüp bir niyete dönüştürüyor. Zira mizahın en eski misyonu, gerçeği incitmeden lakin saklamadan söylemektir.

Sanatçının kendi stant metninde altını çizdiği üzere, bu buluşma birebir vakitte uzun soluklu bir üretim seyahatinin eşiği: 1988’den bu yana “çiziyorum, yazıyorum; karalıyorum, siliyorum, yine başlıyorum” diyen Küçük, bu sürekliliğin 38 yıla uzandığını vurguluyor. Stant, onun için sadece yeni bir seçki değil; emekle örülmüş bir sürekliliğin işareti. Üstelik bu açılış, 10. şahsî stant olarak başka bir mana taşıyor: Üretimin sırf birikmekle kalmayıp, kendini yenileyerek sürmesi.

Serginin omurgasında, sanatkarın yıllardır değişmeyen kelamı duruyor: “Sanat düzgünleştirir, sanat birleştirir.” Bu cümle, duvara asılmış bir slogan üzere değil; çizginin içindeki tutum üzere okunuyor. Zira karikatür, birden fazla vakit ayrıştırmanın lisanına düşmeden eleştirmenin yolunu bulur: İtiraz eder, lakin insanı hatırlayarak. Stant de tam bu noktada izleyiciyi yakalıyor; hem gülümsetiyor hem de “biz bu hâlleri nereden biliyoruz?” dedirtiyor.

“Karadeniz İncelemeleri 2 – 30 Yıl Sonra”, 15–18 Ocak 2026 tarihleri ortasında Trabzon’da ziyaret edilebilecek. Açılışı 15 Ocak’ta yapılan stant, Ganita Kültür Sanat Derneği’nin konut sahipliğinde; kentin kültür kurumları ve mahallî paydaşların katkılarıyla gerçekleşiyor. Trabzon’da çizginin hafızaya dönüştüğü bu buluşma, karikatürün sadece “gülme” değil, “görme” biçimi olduğunu bir defa daha hatırlatıyor.

Sergi: Karadeniz İncelemeleri 2-30 Yıl Sonra

Açılış: 15 Ocak 2026, Perşembe

Tarih: 15-18 Ocak 2026

Yer: Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi, Trabzon