İthalatta yeni rekor! Ekonomide dışa bağımlılık artıyor…
Son iki yıldır uygulanan döviz kuru baskısı ve yüksek enflasyon karşısında Türkiye’nin dış ticaret istikrarı giderek bozuluyor. Döviz kuru üzerinde oluşturulan baskılar, Türk firmalarının ihracat alanındaki fiyat rekabetçiliğini zayıflatırken, bu durum ülkeyi ‘ithalatçı cenneti’ olma riskiyle karşı karşıya bırakıyor. 2025 yılı prestijiyle Türkiye’nin ihracatı yüzde 4,5 artarken, ithalatı ise yüzde 6,3 oranında bir artış gösterdi. İthalatın süratle artmaya devam etmesi, bilhassa tüketim malları ithalatındaki patlama, iktisadın sürdürülebilirliğini önemli halde tehdit ediyor. 2022 yılında 30,5 milyar dolar olan tüketim malları ithalatı, 3 yıl içinde neredeyse iki katına çıkarak 2025 yılı sonunda 59,2 milyar dolara ulaşması, ithalat bağımlılığının ne derece arttığını gözler önüne seriyor.
DIŞA BAĞIMLILIK ARTIYOR
Türkiye’nin dış ticaret istikrarındaki bu bozulmanın en dikkat cazibeli tarafı, ihracatın artarken ithalatın daha süratli bir biçimde yükselmesidir. 2025 yılına ilişkin bilgiler, Türkiye’nin ihracatının yüzde 4,3 artarak 261,9 milyar dolara çıktığını, lakin ithalatın yüzde 6,5 artarak 365,5 milyar dolara yükseldiğini gösteriyor. Bu fark, iktisadın dışa bağımlılığını artırırken, Türkiye’nin üretim kapasitesini artırmak için gerekli olan yatırım malları ithalatının da süratle arttığını ortaya koyuyor. 2025 yılında yatırım malları ithalatı, yüzde 8,4 artarak 54,9 milyar dolara ulaşırken, bu artışın yanında tüketim malları ithalatının yüzde 8,8 oranında bir artışla 59,2 milyar dolara yükselmesi, ülkenin ithalat istikrarının ne derece bozulduğunu gözler önüne seriyor.
TÜKETİM MALLARINDAKİ ARTIŞ TELAŞ VERİCİ
Tüketim malları ithalatındaki artış, son derece tasa verici bir tabloya işaret ediyor. 2021 yılında 24,1 milyar dolar olan bu ithalat, 2025 yılında 2,5 katına çıkarak 59,2 milyar dolara ulaştı. Tüketim malları ithalatının, toplam ithalat içindeki hissesi ise yüzde 8,4’ten yüzde 16,2’ye çıkarak tarihi tepeye ulaştı. Bu durum, Türkiye’nin ithalata dayalı bir iktisada dönüşme riskini artırıyor ve yerli üretim yerine ithal malların daha cazip hale geldiğini gösteriyor. Bilhassa 2024 sonrasında tüketim malları ithalatının yatırım mallarını geçmesi, iktisadın üretim kapasitesinden çok tüketim odaklı büyümeye gerçek kaymaya başladığını düşündürüyor.
TEKNOLOJİ VE OTOMOTİV KESİMLERİNDE GERİYE GİDİŞ!
İthalatın en fazla arttığı kesimlerin başında petrol ve petrol eserleri geliyor. Lakin burada dikkat çeken bir gelişme, bu kalemdeki ithalatın geçen yıl yüzde 4,6 oranında gerileyerek 62,6 milyar dolara düşmesidir. Başka yandan, makine ve ekipmanlar ile otomotiv ve yan sanayi eserlerinin ithalatı ise değerli bir artış göstermiştir. Bilhassa otomotiv ithalatı, yüzde 16,4 artarak 36,8 milyar dolara ulaşırken, elektronik aygıtlar ve ekipmanları ithalatı da yüzde 10,1 artışla 29,9 milyar dolara yükseldi. Bu artışlar, Türkiye’nin teknoloji ve otomotiv üzere ithalata dayalı dallarda giderek daha fazla dışa bağımlı hale geldiğini gösteriyor.
TEKNOLOJİ AĞIR İTHALATININ YÜKSELMESİ
İthalatın teknolojik yoğunluğuna bakıldığında ise, yüksek teknolojili eserlerin ithalatında dikkat cazibeli bir artış gözlemleniyor. 2025 yılında yüksek teknolojili eser ithalatı yüzde 14,2 artarak 35,4 milyar dolara ulaşırken, orta-yüksek teknolojili eserlerin ithalatı da yüzde 7,8 artarak 132,3 milyar dolara yükseldi. Bu da Türkiye’nin teknoloji odaklı üretim altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini, aksi takdirde dışa bağımlılığın giderek artacağını ortaya koyuyor.
