Hatay Depremzede Derneği’nden ‘deprem’ raporu: ‘Bu rapor bir itirazdır, bir hesap sorma çağrısıdır’

Hatay Depremzede Derneği, KESK-Hatay Tabip Odası Uyum Merkezi’nde yaptığı basın toplantısında, 6 Şubat zelzelelerinin 3. yılı hasebiyle hazırladığı raporu sundu.

Dernek ismine raporu sunan Ekrem Deveci, şunları söyledi:

“Bugün burada, yalnızca bir raporu açıklamak için toplanmadık.

Bugün; üç yıldır duyulmayan bir kentin sesini duyurmak için, üç yıldır bastırılan bir gerçeği haykırmak için, üç yıldır sorduğumuz soruları ve daha fazlasını yine sormak için buradayız.

“HATAY İÇİN HAYAT OLAĞANA DÖNMEDİ”

6 Şubat zelzelelerinin üzerinden üç yıl geçti lakin Hatay için vakit ilerlemedi.

Hatay için hayat olağana dönmedi. Hatay’da yıkım türlü biçimlerde devam ediyor. Biz bu kenti istatistiklerden tanımıyoruz. Biz bu kenti sunumlardan, tanıtım sinemalarından, maketlerden tanımıyoruz.

Biz bu kenti; kaybettiklerimizin mezarlarından, konteynerlerin küflenmiş hallerinden, çatlayan duvarlarından, mayın tarlasına dönmüş yollarından, işsiz kalan gençlerinden, geleceği bilinmeyen çocuklarından tanıyoruz.

Yetkililer “Hatay olağana döndü” diyor.

Buradan, bir defa daha açık ve net söylüyoruz: Bu kelamlar gerçeği yansıtmıyor. Bu kelamlar biz Hataylıların yaşadıklarını inkâr ediyor. Bu kelamlar; aklımızla, yaşadıklarımızla, geçen üç yılımızla dalga geçiyor.

“MAKYAJ KENTİN HER YERİNDEN OLUK OLUK AKIYOR”

Hatay makyajlanıyor, vitrin süsleniyor lakin makyaj kentin her yerinden oluk oluk akıyor, gerçekler örtülemiyor.

Bugün açıkladığımız Zelzelenin 3.Yılında Hatay Raporunu, masa başında bizler yazmadık.

Bu raporu; gece elektrik kesildiğinde karanlıkta kalan meskenler, suyun akmadığı mahalleler, hâlâ barınamayan depremzedeler, yerinden edilmek istenen beşerler, Hataylılar yazdı.

Bu rapor, “sabredin” denilen lakin sabrı çoktan tükenen insanların raporudur.

Bu rapor; Hatay normalleşmedi. Hatay güzelleşmedi. Hatay unutuldu, diyenlerin isyan raporudur. Hatay bugün tek bir kent değildir. Hatay bugün, tıpkı afeti yaşamış fakat tıpkı hayatı yaşamayan mahallelerin toplamıdır. Tıpkı kentte yaşayan beşerler, artık birebir kentte yaşamamaktadır.

“HATAY FİİLEN ALTI KESİME BÖLÜNMÜŞ, BİRBİRİYLE BAĞI KOPARILMIŞ MAHALLELERDEN OLUŞMAKTADIR”

Bu parçalanma; sınıfsal, mekânsal ve toplumsal bir ayrışma yaratmıştır. Bu türlü devam ederse bu durum, Hatay’da kalıcı bir kent rejimi haline gelecektir.

Hatay fiilen altı modüle bölünmüş, birbiriyle bağı koparılmış mahallelerden oluşmaktadır:

Hızla inşa edilen lakin altyapı, personellik, toplumsal donatı ve kentle bağ kurma açısından önemli sıkıntılar barındıran, hayatın konutla hudutlu kaldığı alanlar: Toki Mahalleleri

Ne vakit, nasıl ve neye dönüşeceği bilinmeyen, mülkiyet hakkı askıya alınmış, ömrün fiilen dondurulduğu mahalleler: Rezerv Alan Mahalleleri

Geçici denilerek kalıcılaşan, barınmanın süreklilikten, mahremiyetten ve insan onuruna yakışır şartlardan uzaklaştığı alanlar: Konteyner Kent Mahalleleri

Afetin akabinde kendi imkânlarıyla ayakta kalmaya zorlanan, dayanak, planlama ve kamusal hizmetlere erişimi sonlu bırakılan yerleşimler: Kırsal Mahalleler

Ne yıkılan ne yapılan, ne güçlendirilen ne de dönüştürülen; belirsizlik içinde yaşayan, her an yeni bir kararla yerinden edilme korkusu taşıyan mahalleler: Ortada Kalmış Mahalleler

Tarihsel, kültürel ve toplumsal hafızanın ağırlaştığı, kentten koparılma tehlikesiyle karşı karşıya bırakılmış alanlar: Antakya’nın Kalbi Riskli Alan Mahalleleri

İşte bu yüzden yıllardır diyoruz ki: Bir kentin yine inşası, yükselen binalarla olmaz.

Bir kent; kurulan münasebetlerle, mahalleli olmakla, komşunu görmenin verdiği itimatla, geleceğe dair ortak bir umutla tekrar kurulur.

Üç yılda binalar yükseliyor diye “kenti ihya ettik” naraları atmak; üstten bakarak yapılan, kentin ruhunu ve hafızasını yok sayan bir gösteriden ibarettir.

Raporumuzda yer verdiğimiz anket çalışmasında Hatay halkına: “Depremin 3.yılında Hatay’da en büyük sorun olarak gördüğünüz üç başlık nedir?” diye sorduk.

Ankete 613 kişi katıldı ve bunların 458’i, birinci sıraya toz ve buna bağlı sıhhat problemlerini yazdı.

Fakat yorumların neredeyse tamamı çarpıcı bir biçimde tıpkı cümlede buluştu: “Yalnızca üç başlık değil, hepsini işaretlemek istiyoruz.”

Çünkü sıkıntılar tekil değil. Zira meseleler birbirini besliyor. Zira Hatay’da hayat, kesim modül değil, kocaman bir yıkım olarak yaşanıyor.

Sağlık alanında yaşananlar, Hatay’da “normalleşme” telaffuzunun bir algıdan ibaret olduğunu gösteren sıkıntılardan sırf biridir. Bu tabloyu sırf anketlerle değil, bu kentte yaşamaya devam eden insanların dilekçeleriyle görüyoruz.

Bugün Hatay’da; tabibi olan lakin binası olmayan sıhhat üniteleri, binası olan lakin uzman tabibi olmayan hastaneler vardır. Yurttaşlar Toplum Sıhhati Merkezlerine; soğukta, sıcakta, yağmurda, rüzgârda ve tozun içinde başvurmak zorunda bırakılmaktadır. Zelzelenin üzerinden üç yıl geçmesine karşın, birçok sıhhat merkezi hâlâ konteynerlerde hizmet vermektedir. Hatay’da sıhhat merkezi, uzman doktor, ilaç ve tıbbi gereç eksiklikleri giderilmemiştir.

“KESİNTİLERİN TOPLAMININ YARISI TEK BAŞINA HATAY’A AİTTİ”

Normalleşme telaffuzuna dair bu kentte yaşayanların gerçeklerini gözler önüne sermek ismine elektrik kesintileriyle ilgili yaptığımız öbür bir çalışmada; Taşınabilir 186 üzerinden, TEDAŞ’ın bölgesel olarak takip ettiği 6 vilayetteki anlık kesintilere baktık.

2 Ocak 2026 tarihinde, TEDAŞ’ın bölgede sorumlu olduğu Kilis, Gaziantep, Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay olmak üzere 6 vilayette yaşanan anlık kesintilerin toplamının yarısı tek başına Hatay’a aitti. O saatte Hatay’da 4 bini aşkın elektrik kesintisi yaşanıyordu.

Üç yıl geçmesine karşın hâlâ yapılmayan okullar, imar planlarında okula yer verilmeyen mahalleler, yıkılıp yine inşa edilmeyen okul binaları, elektrik, su, internet kesintileri ve ulaşım problemleri nedeniyle çocuklar okula erişememektedir. Raporumuzda yer alan eğitim dataları açıkça göstermektedir ki Hatay’da okullaşma oranları önemli düşüş gösteriyor. Çocuklarımızın geleceği enkaz altında bırakılıyor.

Buradan bir defa daha soruyoruz: Olağanlaşma bu mu? Güzelleşme bu mu? Bu mu “muazzam kent”? Barınma başlığında ulaştığımız sonuçlar da ortada. Üçüncü yıla girdiğimiz hâlde, garantisiz, sıhhatsiz ve süreksiz tahlillere mahkûm ediliyoruz. Barınma bizlere bir hak değil, bir lütuf üzere sunuluyor.

Raporumuz, üç yıldır yaşanan meselelerle gerçek bir yüzleşmenin hâlâ yapılmadığını açıkça ortaya koymaktadır.

Bu kentte hâlâ, sevdiklerinin mezarına dahi ulaşamayan aileler var. Hâlâ nerede gömüldüğünü bilmeyenler var. Hâlâ toprağa koyacak bir mezar taşı olmayanlar var. Halâ sevdiğinin geri dönmesini bekleyenler var.

Üçüncü yıla girerken, sevdiğinin cenazesine ulaşma hakkı dahi sağlanmamış bir kentten kelam ediyoruz.

“BU RAPOR BİR HESAP SORMA ÇAĞRISIDIR”

Bu, bir ihmal değil; ağır bir yok saymadır. Buna razı olmuyoruz. Bu rapor sadece bir doküman değildir. Bu rapor bir itirazdır. Bu rapor bir hesap sorma davetidir.

Hatay Depremzede Derneği olarak buradan açıkça söylüyoruz: Hatay’da yaşadıklarımız bir vitrinin gerisine saklayabileceğiniz çeşitten değildir. Hatay muvaffakiyet öykülerinizin öznesi hiç değildir. Memleketimiz bir propaganda alanı değildir.

Hatay; bizim kentimiz, her gün tozlu havasını soluyanların, ömrünün her ânı uğraşla geçenlerin kenti.

Ve adalet istiyoruz. İnançlı konut istiyoruz. Pak hava istiyoruz. Kesintisiz elektrik istiyoruz. Kent hakkımızı istiyoruz. İnsanca yaşamak istiyoruz. Artık kelam değil, tahlil istiyoruz.

Raporumuzun bütün basında ve kamuoyunda ses getirmesini, memleketimizin sesini bir sefer daha yükseltmek, hayatın en insani halini istiyoruz.

Çünkü bu raporun her satırında hayatlarımız var.

Kayıplarımız var. Öfkemiz var. İnadına umudumuz da var. Hatay’ın sesi duyulana, gerçekler kabul edilene kadar buradayız. Susmayacağız. Vazgeçmeyeceğiz.

Unutmak Yok. Affetmek Yok. Helalleşmek Yok!”