Dünya e-ticaret savaşlarına başladı: Türkiye 1 Şubat’ta gümrük kontrollerini artırıyor!
ABD ve Çin eksenli global ticaret savaşları, kapsamını genişleterek e-ticaret alanına taşındı. Çin’in e-ticaretteki global tartısına karşı ABD’nin ardından Avrupa Birliği de gümrük mevzuatlarını sıkılaştırma kararı aldı. AB, bu çerçevede e-ticarette uygulanan muafiyetleri 1 Temmuz 2026 prestijiyle kaldırmaya hazırlanıyor. Türkiye ise Avrupa’nın bu adımı öncesinde harekete geçerek, 1 Şubat’tan itibaren e-ithalatta gümrüksüz süreçler için uygulanan 30 Euro sonunu kaldırdı.
Kovid-19 sonrası devirde birçok ülkenin ticarette muhafazacı siyasetlere yönelmesi, yerli üretim, yatırım ve istihdamı önceleyen yeni bir süreci beraberinde getirdi. Bu yaklaşım, hudut ötesi e-ticarette de istikrarları değiştiren yeni bir devrin kapısını araladı.
E-İTHALATTA KURALLAR DEĞİŞİYOR
ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin başta olmak üzere birçok ülkeye yönelik gümrük vergilerini artırdığı süreçte, başka ülkeler de iç pazarlarını korumak hedefiyle yeni düzenlemeleri devreye almaya başladı.
Avrupa Birliği ülkeleri, Çin merkezli çevrim içi platformlardan yapılan 150 Euro’nun altındaki alışverişlere uygulanan gümrük vergisi istisnasını 1 Temmuz 2026 prestijiyle kaldırmayı planlıyor. AB Kurulu, üye ülke maliye bakanlarının Aralık 2025’te Brüksel’de gerçekleştirdiği toplantının akabinde yapılan açıklamada, gümrük muafiyet eşiğinin kaldırılması konusunda uzlaşı sağlandığını duyurdu. Açıklamada, “AB ülkeleri uzun vadeli bir tedbir olarak bedeli 150 Euro’nun altındaki malların gümrük vergisi ödenmeden AB’ye girmesine müsaade veren kuralı kaldırma konusunda anlaştılar” tabirine yer verildi.
2024 yılında AB’ye 150 Euro’nun altındaki e-ticaret gönderilerinin yüzde 91’inin Çin’den yapıldığı belirtilirken, tıpkı yıl gümrük vergisi uygulanmadan Birlik ülkelerine yaklaşık 2 milyar paket giriş yaptığı kaydedildi. AB, bu düzenlemeyle üye ülkeler ortasında ticareti artırmayı ve mahallî üretimi desteklemeyi hedefliyor.
TÜRKİYE’DE DÜZENLEME 1 ŞUBAT’TA YÜRÜRLÜKTE
Türkiye, AB’nin yıl sonunda açıkladığı bu kararın akabinde süratli bir adım atarak, 6 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 10813 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 30 Euro’luk e-ithalat muafiyet eşiğini kaldırdı. Buna nazaran, 1 Şubat 2026’dan itibaren tüm siparişlerde “Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi” uygulamasına son verildi.
Düzenlemenin münasebetleri ortasında eser güvenliği ve halk sıhhatine yönelik riskler öne çıktı. Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan denetimlerde, hudut ötesi e-ticaret platformlarından temin edilen 182 eserin incelendiği, bu eserlerin yüzde 81’inde uygunsuzluk tespit edildiği bildirildi. Bilhassa oyuncak, ayakkabı ve saraciye eserlerinde toksik ve kanserojen hususlara rastlandığı vurgulandı.
İÇ PAZAR VE İSTİHDAM VURGUSU
Türkiye’de e-ithalatın yıllık hacminin 250 milyar TL’ye ulaştığı, yurtdışında yerleşik şirketler aracılığıyla Türkiye’ye günlük 120-150 bin paket giriş yaptığı söz ediliyor. Global e-ticaret pazarında Çin’in belirleyici pozisyonu dikkat çekerken, ülkenin dış ticaret fazlasının 2025 yılında 1,19 trilyon dolara ulaştığı belirtiliyor.
Çin kaynaklı e-ithalatın süratle artması, birçok ülkede yerli üretim, yatırım ve istihdam üzerinde baskı oluştururken, bu tablo karşısında ülkeler e-ticarette gümrüksüz alışveriş uygulamalarını sonlandırmaya yöneliyor. Denetimsiz e-ithalatın, iç pazarda kalıcı kayıplara yol açtığı değerlendirmesi öne çıkıyor.
