Deprem bitmedi: Deprem bölgelerinde psikososyal yıkım kronikleşti
Toplantıya TTB Merkez Kurulu 2. Lideri Pınar Saip, İTO Yönetim Kurulu Lideri Osman Küçükosmanoğlu, SES Genel Eş Başkanı Nazan Karacabey, SES Şişli Şube Eş Başkanı Fadime Kavak ve TTB Afetlerde Sıhhat Hizmetleri İdaresi Akademisi üyesi Raşit Tükel katıldı.
Açıklama öncesi kelam alan Pınar Saip, “Depremin üçüncü yılında hala yaraların sarılmadığını görüyoruz. On binlerce canımızı kaybettik. Yaşananlar bir tabiat olayı değil, rant uğruna yaratılmış bir yıkımdır” dedi. Saip, raporun sıhhat işçileri ve halkın iştirakiyle hazırlandığını vurguladı. Fadime Kavak ise mümkün İstanbul sarsıntısına dikkat çekerek, “İstanbul’daki sıhhat kurumlarının zelzeleye dayanıklılığı önemli biçimde sorgulanmalıdır. Zelzelede en çok muhtaçlık duyulacak olan sıhhat işçilerinin güvenliği sağlanmadan gerçek bir hazırlıktan kelam edemeyiz” dedi. Nazan Karacabey ise “Sağlık sadece biyolojik bir problem değildir. Sarsıntı bölgesinde yaşananlar toplumsal cinayet niteliği taşımaktadır. Kentler, sırf binalar yapılarak tekrar inşa edilemez” tabirlerini kullandı.
‘DEPREM GEÇMİŞTE KALMIŞ BİR OLAY DEĞİL’
Raporu okuyan Raşit Tükel, çalışmanın Adıyaman, Hatay ve Malatya’da yapılan 36 derinlemesine kişisel görüşme ile dört vilayette gerçekleştirilen 12 odak küme görüşmesine dayandığını belirtti. Tükel, “Bu çalışma, 6 Şubat sarsıntılarının üçüncü yılında psikososyal meselelerin azalmadığını, bilakis kronikleşerek ömrün kalıcı bir modülü haline geldiğini gösteriyor. Sarsıntı, iştirakçiler için geride kalmış bir olay değil; hala süren, kapanmayan ve tekrar tecrübelenen bir süreç olarak yaşanıyor” dedi. Görüşmelerde kamyon sesleri, inşaat gürültüsü, bozuk yollar üzere çevresel uyaranların depremzede yurttaşlara zelzele anını daima yine anımsattığını aktaran Tükel, “Bu hatırlama yalnızca zihinsel değil; bedensel ve mekansal olarak da yine üretilen bir tecrübeye dönüşmüş durumda” tabirlerini kullandı.
BARINMA ALTYAPI VE ADALET KRİZİ
Tükel, barınma, altyapı ve kamusal hizmetlerdeki problemlerin psikososyal düzgünlük halini tehdit eden en önemli etkenler olduğunu vurgularak “Barınma sadece bir çatı problemi değildir. Konteyner hayatı; güvencesizlik, bağımlılık, şiddet ve cürüm risklerini artırıyor. Süregelen altyapı meseleleri ise hem fizikî ömrü hem ruh sıhhatini olumsuz etkiliyor” diye konuştu. Raporda toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin tüm süreçleri kesen temel bir öge olduğuna da dikkat çekildi. Tükel bayanların artan bakım yükü ve güvencesizlik nedeniyle kendi muhtaçlıklarını geri plana ittiğini, çocuklar ve gençler açısından ise eğitim kaybı, ümitsizlik ve riskli davranışların arttığı belirtti. Sıhhat hizmetlerine erişimde önemli sıkıntılar yaşandığını söz eden Tükel, “Psikososyal dayanaklar süreksiz ve yetersiz. Bu durum hem dayanak arama isteğini zayıflatıyor hem de ruhsal sıkıntıları derinleştiriyor” diye ekledi. İSTANBUL
