Demografik kriz derinleşti: Çin’de doğum oranı dibe vurdu
Çin, 2025 yılında tarihinin en düşük doğum oranını kaydederken, ülke nüfusu üst üste dördüncü yıl geriledi. Resmi bilgiler, demografik krizin derinleştiğini ve bunun dünyanın ikinci büyük iktisadı üzerinde uzun yıllar tesirli olabileceğini gösteriyor.
Çin Ulusal İstatistik Bürosu’nun pazartesi günü açıkladığı bilgilere nazaran, 2025’te doğum oranı binde 5,63 oldu. Bu düzey, 2023’teki binde 6,39 ile kaydedilen evvelki taban noktanın da altına indi.
Veriler, 2024’te doğumlarda görülen sonlu artışın kalıcı bir toparlanma değil, istisnai bir durum olabileceğine işaret ediyor.
Açıklanan istatistiklere nazaran, Çin’de 2025 yılında 7,92 milyon bebek dünyaya geldi. Buna rağmen 11,31 milyon kişi hayatını kaybetti.
Bu tabloyla birlikte ülke nüfusu 3,39 milyon azaldı. Çin’in toplam nüfusu 2025 prestijiyle 1,4 milyar olarak açıklandı. Çin, nüfus büyüklüğünde Hindistan’ın akabinde ikinci sırada yer alıyor.
YAŞLANMA HIZLANDI
Çin’de yaşlanan nüfus sorunu da derinleşiyor. 2025 datalarına nazaran 60 yaş üstü nüfus 323 milyona ulaştı ve toplam nüfusun yüzde 23’ünü oluşturdu. Bu oran, bir evvelki yıla nazaran 1 puan artış manasına geliyor.
Birleşmiş Milletler projeksiyonlarına nazaran, 2100’e gelindiğinde Çin nüfusunun yarısının 60 yaş üstü olabileceği öngörülüyor.
Doğum oranındaki düşüş, Çin’in yıllarca uyguladığı ve 2016’da kaldırdığı “tek çocuk” siyasetinin uzun vadeli tesirlerinin sürdüğünü gösterirken, Pekin idaresinin doğumları artırma gayretlerine da darbe vurdu.
Merkezi idare son devirde;
- 3 yaş altı çocuklar için yıllık nakit dayanak,
- Evlilik kayıt süreçlerini kolaylaştıran düzenlemeler,
- Ücretsiz kamu okul öncesi eğitim planları
gibi adımlar attı.
Yerel idareler de vergi indirimi, kira ve konut takviyeleri, doğum yardımları ve doğum müsaadesi müddetlerinin uzatılması üzere uygulamalarla doğumları artırmaya çalışıyor.
“YILAN YILI” TESİRİ İDDİASI
Analistler, 2025’te doğumların 2024’e nazaran düşmesinde kültürel faktörlerin de tesirli olabileceğini belirtiyor. Çin astrolojisinde 2025’in “Yılan Yılı” olması, birtakım bölümlerde çocuk sahibi olmak açısından daha “az tercih edilir” görülüyor.
Çinli yetkililer, ülke iktisadının 2025’te yüzde 5 büyüdüğünü açıkladı. Bu oran, hükümetin “yaklaşık yüzde 5” gayesiyle uyumlu.
Büyümede, iç tüketimdeki zayıflığa karşın ihracattaki artışın belirleyici olduğu vurgulandı. Çin, 2025’te 1,2 trilyon dolarlık rekor dış ticaret fazlası verdi.
Veriler, yılın sonuna yanlışsız iktisatta yavaşlama yaşandığını da ortaya koydu. Çin iktisadı 2025’in son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,5 büyüdü. Bu oran, 2022 sonundan bu yana görülen en düşük çeyreklik artış olarak kayda geçti.
İÇ TALEP ZAYIF, İHRACAT BAĞIMLILIĞI ARTIYOR
Uzmanlar, büyüme gayesinin tutmasına karşın iktisattaki temel risklerin sürdüğünü belirtiyor. Bilhassa;
- hanehalkı harcamalarında zayıflık,
- deflasyon baskısı,
- yatırımın yavaşlaması,
- emlak kesimindeki durgunluk
ekonomik kırılganlıkların başında geliyor.
Aralık ayında perakende satışların sırf yüzde 0,9 artması, iç tüketimdeki zayıflığın sürdüğüne işaret etti.
Demografik gerilemenin iktisada kısa vadede de tesir edebileceği belirtiliyor. Demografi uzmanı Yi Fuxian, doğumların düşmesinin iç talebi daha da zayıflatabileceğini belirterek, “Çocuklar ‘süper tüketicidir’” değerlendirmesinde bulundu.
2026 BEKLENTİLERİ
Çin’in 2026 büyüme gayesinin mart ayında açıklanması bekleniyor. Tıpkı devirde ülkenin yeni beş yıllık kalkınma planı da duyurulacak.
OECD, Çin iktisadının 2026’da yüzde 4,4, 2027’de ise yüzde 4,3 büyüyebileceğini öngörüyor. IMF’nin 2026 kestirimi ise yüzde 4,5 düzeyinde.
Öte yandan kimi araştırma kuruluşları, Çin’in büyüme datalarının gerçeği tam yansıtmadığı görüşünde. Rhodium Group, Çin iktisadının 2025’te yüzde 2,5-3 bandında büyümüş olabileceğini savunuyor.
