Bilim insanları açıkladı: Afrika ikiye ayrılıyor, yeni bir okyanus doğuyor
Dünya’nın jeolojik evrimi devam ederken Afrika kıtası tarihi bir dönüşümün eşiğinde bulunuyor. Bilim insanları, Doğu Afrika boyunca uzanan dev yarığın giderek genişlediğini ve kıtanın ikiye ayrılma sürecine girdiğini belirtiyor. Milyonlarca yıl sonra bu ayrımın, Afrika’nın ortasında yeni bir okyanus havzası oluşturması bekleniyor.
DOĞU AFRİKA RİFT SİSTEMİ GENİŞLİYOR
Son araştırmalara nazaran ayrılma, Doğu Afrika Rift Sistemi (EAR) boyunca gerçekleşiyor. Bu bölgede Afrika’nın doğu kısmını oluşturan Somali levhası, kıtanın geri kalanını kapsayan Nubiya levhasından yavaş yavaş uzaklaşıyor. Bilim insanları, bu hareketin yılda sırf birkaç milimetreyle sonlu olduğunu, fakat uzun vadede kıtasal bir kopuşa yol açacağını tabir ediyor.
ÜÇ LEVHANIN KESİŞTİĞİ AZ BÖLGE
Nubiya ve Somali levhaları, kuzeyde Arap levhasından da ayrılıyor. Bu durum, Etiyopya’daki Afar bölgesinde “üçlü eklem” olarak isimlendirilen Y formunda bir yarılma sistemi oluşturuyor. Afar, Dünya üzerinde üç farklı tektonik riftin Etiyopya, Kızıldeniz ve Aden Körfezi riftleri birebir noktada buluştuğu seçkin alanlardan biri olarak biliniyor.
25 MİLYON YILLIK BİR SÜREÇ
Yaklaşık 25 milyon yıl evvel Miyosen periyodunda oluşmaya başlayan Doğu Afrika Rift Sistemi, bugün Kızıldeniz’den Mozambik’e kadar yaklaşık 3.500 kilometre boyunca uzanıyor. Riftin doğu kolu Etiyopya ve Kenya’dan geçerken, batı kolu Uganda’dan Malavi’ye yanlışsız yay çizerek ilerliyor.
Bilim beşerlerine nazaran Afar bölgesinde yer kabuğu zati hayli incelmiş durumda. Bölgenin kimi bölümleri deniz düzeyinin altında bulunuyor ve riftin iki kolu halihazırda Kızıldeniz ile Aden Körfezi sularıyla temas halinde.
YENİ BİR OKYANUS NASIL OLUŞACAK?
Uzmanlara nazaran, rift vadisini birbirine bağlayan kara modülü gereğince alçaldığında deniz suları iç bölgelere dolacak. Bu da Somali levhası ile Nubiya levhası ortasında yeni bir okyanus havzasının oluşmasını sağlayacak.
ABD’deki Virginia Tech’ten jeofizikçi D. Sarah Stamps, ayrılmanın en süratli kuzeyde gerçekleştiğini belirterek, yeni okyanus oluşumunun birinci işaretlerinin de bu bölgede görüleceğini söz ediyor.
YAVAŞ FAKAT TESİRLERİ BUGÜNDEN HİSSEDİLEBİLİR
Levhaların yılda ortalama yaklaşık 7 milimetre süratle birbirinden uzaklaştığı belirtiliyor. Bu sürat, yeni bir okyanusun oluşması için milyonlarca yıl gerektiği manasına geliyor. Lakin bilim insanları, bu yavaş sürecin bile günümüzde zelzele ve volkanik faaliyet risklerini artırabildiğine dikkat çekiyor.
