Araştırma ortaya koydu: Yurttaşların yüzde 62’si nükleer santrallere ‘hayır’ diyor
Türkiye’de kamuoyunun iklim değişikliği algısını ölçmek ve iklim krizi hakkındaki görüşlerini öğrenmek için İklim Haber ve KONDA Araştırma’nın 2018’den bu yana yaptığı “Türkiye’de İklim Değişikliği Algısı” raporunun 8.’si yayımladı.
Rapor, her yıl giderek derinleşen iklim krizinin Türkiye’deki tesirlerine, iklim inkarcılığına, 2025’te TBMM’de kabul edilen İklim Kanunu’na, güç tercihlerine ve orman yangınlarına odaklanıyor. Türkiye çapında 1980 şahısla hanelerinde görüşme yapılarak gerçekleştirilen yeni araştırmanın sonuçları yayımlandı.
TOPLUM İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ KABUL ETMİŞ
İklim inkarcılığı geçtiğimiz yıl İklim Kanunu tartışmaları esnasında, bilhassa toplumsal medyada, öne çıkmış ve TBMM’deki görüşmelerin durmasında tesirli olmuştu. Bunun üzerine yapılan araştırmada iklim değişikliğinin var olup olmadığına dair toplumun ne düşündüğünü anlamak için bir soru yöneltti. Çalışma sonuçlarına nazaran, Türkiye’de iklim değişikliğinin varlığı toplum genelinde çok güçlü bir kabule sahip. Türkiye’de her 10 bireyden 9’u iklim değişikliğinin var olduğunu belirtirken, bu kanaatin bilhassa gençlerde, öğrencilerde, üniversite mezunlarında, çağdaş ömür şeklini benimseyenlerde daha da yaygın olduğu görülüyor. İklim değişikliği yoktur diyenlerin oranı ise yüzde 9 civarında.
EN ÇOK TERCİH EDİLEN GÜÇ KAYNAĞI GÜNEŞ VE RÜZGAR
2025 Temmuz ayında Meclis’ten geçen İklim Kanunu ise, Türkiye’de birinci kapsamlı iklim düzenlemesi olmasına karşın toplumun büyük bir kısmı tarafından hâlâ gereğince bilinmiyor. İştirakçilerin yüzde 54’ü kanun hakkında bilgisinin olmadığını ya da yetersiz olduğunu belirtirken, kanunu açık biçimde hakikat bulanların oranı epey düşük. Daha yaygın tavır ise, kanunun varlığını olumlu bulmakla birlikte içeriğinin yetersiz olduğu tarafında. Çalışma tıpkı vakitte toplumun güç tercihlerine olan yaklaşımını da irdeliyor. Buna nazaran, yenilenebilir güç kaynakları açık orta en çok tercih edilen seçenekler olarak ön plana çıkıyor. Güneş ve rüzgar gücü tüm yaş, eğitim ve yerleşim kümelerinde güçlü takviye görüyor. Buna karşılık nükleer ve kömür santralleri, toplumun en fazla karşı çıktığı güç cinsleri olarak işaret ediliyor. İştirakçilerin yüzde 62’si nükleer santralin yakınlarında kurulmasına karşı çıkıyor. Nükleer santrali yüzde 58 ile kömür santralleri takip ediyor. Hidroelektrik santrallerine yüzde 12 ve jeotermal santrallere yüzde 7 daha sonlu seviyede bir terslik gözlenirken, doğalgaz santrallerine karşı çıkanların oranı yüzde 6 düzeyinde kaldı. Yenilenebilir ve çevresel tesiri düşük olan rüzgâr yüzde 2 ve güneş yüzde 1 santralleri ise neredeyse hiç reaksiyon çekmiyor.
TOPLUMUN YÜZDE 88’İ ÇOK HAVA OLAYLARININ ARTTIĞINI DÜŞÜNÜYOR
İklim değişikliği konusundaki kaygının yıllar içindeki değişimi incelendiğinde 2018’den bu yana dalgalı bir trend görülüyor. 2018 sonrasında genel olarak düşüş gösteren tasa oranları 2022 yılına gelindiğinde en yüksek düzeyine ulaşıyor. Yeni çalışmada ise Türkiye’de her 100 şahıstan 64’ü iklim değişikliği konusunda kaygılı olduğunu belirtiyor. Emisyonların kâfi süratte azaltılmaması ve fosil yakıtlara yapılan yatırımların devam etmesi sonucunda iklim krizinin görünen yüzü olan çok hava olayları da her geçen yıl şiddetlenirken, sayısı artıyor. İştirakçilerin yüzde 88’i de son yıllarda sel, fırtına, çok sıcaklık ve kuraklık üzere sistemsiz hava olaylarının arttığını söz ediyor. Bu algı, pandemi sonrası devirde besbelli biçimde güçlenerek 2025 yılında tekrar yükseliş eğilimine giriyor. Bu önermenin birinci ölçüldüğü Mart 2018’deki araştırmada sistemsiz hava olaylarının arttığını düşünenlerin oranı ise yüzde 76’ydı. Araştırma, orman yangınlarının iklim krizinin en somut boyutlarından biri olarak algılandığını ve Türkiye toplumunda orman yangınlarına karşı hazırlık seviyesine ait algının bariz biçimde olumsuz olduğunu ortaya koyuyor. Toplumun %63’ü, önümüzdeki yaz orman yangını yaşanması durumunda ülkenin gereğince hazırlıklı olmadığını düşünüyor.
2026 İKLİM SİYASETİNDE VE İRTİBATINDA TÜRKİYE İÇİN KRİTİK YIL
Araştırma sonuçlarını pahalandıran İklim Haber Yayın Yönetmeni Dr. Barış Doğru, iklim kriziyle çabada yurttaşların algılarını yanlışsız biçimde görmenin ehemmiyetini vurguladı. Sekiz yıldır tekrarlanan araştırmanın gösterdiği en değerli bulgunun, Türkiye toplumunun iklim değişikliği konusundaki yüksek farkındalığı olduğunu söyleyen Hakikat, “Yüzde 9 civarındaki iklim inkarcılığı oranının, dünyanın birçok ülkesine nazaran son derece olumlu olduğunu söyleyebiliriz. Olağan her zamanki üzere sesleri, gerçek güçlerinden çok daha fazla çıkıyor” dedi. COP31’in bu yıl Türkiye’de düzenlenmesinin, iklim siyasetleri konusunun çok daha fazla konuşulmasını sağlayacağının altını çizen Hakikat, “Bunu bir fırsat olarak değerlendirmeliyiz. Alışılmış inkarcıların, yükselen kamuoyu ilgisini manipüle etme tehlikesi de mevcut. Münasebetiyle 2026, iklim siyaseti ve bağlantısında Türkiye için kritik bir yıl olacak” dedi.
ŞAHİN: İKLİM KANUNU TARTIŞMALARI DAHA FAZLA İNSANI İNKÂRCI KAMPA TAŞIMIŞ OLABİLİR
Sabancı Üniversitesi İstanbul Siyasetler Merkezi (İPM) İklim Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, iklim değişikliği yok diyenlerin oranının yüzde 9’u bulmasının, hatta bu oranın kentlerde, orta yaş üzerinde ve dindar muhafazakârlarda daha yüksek olmasının artan dezenformasyon kampanyalarının tesirini açıklayabileceğini söylerken, “İklim Kanunu tartışmaları sırasındaki kampanyaların daha fazla insanı inkârcı kampa taşımış olması da muhtemel. Şayet böyleyse yüzde 10’a yakın orandaki inkârcılık COP31 gündemi işgal ettiğinde daha da artabilir ve tesirli olabilir. İklim hareketinin kamuoyunu etkileyebilecek bireyler aracılığıyla bu bahiste özel bir çalışma yapması gerekiyor” diye konuştu.
ALPARSLAN: YENİ KURULACAK GAZ SANTRALLERİ GÜÇ İTHALATIMIZI ARTIRACAK
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan ise, gaza verilen takviyenin son bir yılda yükseldiğine dikkat çekerken, bu sonucun Sakarya gaz alanında başlayan yerli üretim nedeniyle gerçekleşmiş olabileceğini söyledi ve şu hatırlatmayı yaptı: “Burada artan üretime karşın, son iki yıldır Türkiye’nin gaz tüketiminde yerli üretimin hissesi kısıtlı kaldı. 2024 yılında gaz tüketiminin yüzde 4’ünü karşılayan yerli gaz, 2025 yılının birinci 11 ayında ise artan tüketimle de birlikte yaklaşık yüzde 5’ini karşılayabilmiş durumda. Münasebetiyle yeni kurulacak bir gaz santrali güç ithalatımızda daha fazla artışa yol açacaktır.”
