ABD, Dünya Sağlık Örgütü’nden resmen ayrılıyor
ABD’nin, Dünya Sıhhat Örgütü’nden (DSÖ) bugün prestijiyle resmen ayrılması bekleniyor.
Karar, hem ABD içinde hem de milletlerarası kamuoyunda global sıhhat güvenliği açısından önemli riskler doğuracağı gerekçesiyle tartışma yarattı.
ABD Başkanı Donald Trump, 2025 yılında vazifeye başladığı birinci gün imzaladığı başkanlık kararnamesiyle ABD’nin DSÖ’den çekileceğini duyurmuştu.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, DSÖ’nün “bilgi paylaşımı ve salgın idaresinde başarısız olduğunu” savunarak, Washington’un örgüte yönelik tüm mali takviye ve kaynak transferlerini durdurma yetkisini kullandığını açıkladı.
Sözcü, “Amerikan halkı bu kuruma ziyadesiyle ödeme yaptı” sözlerini kullandı.
Ancak ABD’nin ayrılışı, ülke kanunları açısından da yeni bir kriz başlığına dönüştü. ABD maddelerine nazaran çekilme için bir yıl evvelce bildirim yapılması ve DSÖ’ye olan tüm aidat borçlarının ödenmesi gerekiyor.
Reuters’ın aktardığına nazaran, ABD’nin DSÖ’ye 2024 ve 2025 yıllarına ilişkin toplam 260 milyon dolarlık aidat borcunu şimdi ödemediği belirtildi.
Georgetown Üniversitesi’nden global sıhhat hukuku uzmanı Lawrence Gostin, bu durumun “ABD maddelerinin açık ihlali” olduğunu söyledi.
“ABD İÇİN DE DÜNYA İÇİNDE KAYIP”
DSÖ Genel Yöneticisi Tedros Adhanom Ghebreyesus, ABD’nin kararını yine gözden geçirmesi daveti yaptı.
Tedros, “ABD’nin DSÖ’den çekilmesi ABD için kayıp, dünya için de kayıp” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan DSÖ yetkilileri, üye ülkelerin ABD’nin ayrılık sürecini ve bunun nasıl yönetileceğini Şubat ayında yapılacak icra kurulu toplantısında ele alacağını bildirdi.
Küresel sıhhat alanındaki en büyük fon sağlayıcılardan biri olan Gates Vakfı’nın başkanı Bill Gates de Davos’ta Reuters’a yaptığı açıklamada, ABD’nin kısa vadede DSÖ’ye geri dönmesini beklemediğini söyledi.
Gates, “ABD’nin yakın vakitte DSÖ’ye döneceğini sanmıyorum. Dünya, Dünya Sıhhat Örgütü’ne muhtaçlık duyuyor” dedi.
DSÖ’DE BÜTÇE KRİZİ
ABD’nin ayrılığı DSÖ’nün finansman yapısını direkt etkiliyor. ABD, bugüne kadar örgütün toplam bütçesinin yaklaşık yüzde 18’ini karşılayan en büyük bağışçılardan biri pozisyonundaydı.
Bu nedenle DSÖ’de:
- Yönetim takımının yarıya indirildiği,
- Çalışma bütçelerinin daraltıldığı,
- Kurumun yıl ortasına kadar çalışanının yaklaşık dörtte birini kaybedeceği
bildirildi.
Uzmanlar, ABD’nin DSÖ’den çekilmesinin yalnızca kurumsal bir ayrılık olmadığını, birebir vakitte global salgınlara hazırlık ve erken ikaz sistemleri açısından da büyük bir risk taşıdığını vurguluyor.
