Kiralar maaşı solladı, yurttaş barınamıyor: Kira 20 kat, maaş sadece 13,9 kat arttı

Türkiye’de barınma krizi git gide derinleşiyor. Yıllara nazaran taban fiyattaki artış ise kiraların çok gerisinde kaldı. Yurttaşlar konut sahibi olma hayalini değil, günlük hayatını dahi sürdüremezken kira artışları gelirlerin çok önüne geçti, pek çok kişi mesken kirasını ödemekte zorlanıyor, temel gereksinimlere yetişemiyor. TÜİK dataları, 2019’dan 2025’e kiracı oranlarının daima arttığını ve barınma hakkına erişimde gerilemenin sürdüğünü ortaya koyuyor. 2019 yılında kirada oturanların oranı yüzde 25.6 iken, 2020 ve 2021’de bu oran yüzde 26.2, 2022’de yüzde 27.2, 2023’te yüzde 27.8, 2024’te yüzde 28, 2025’te ise yüzde 27’ye yükseldi. Konut sahipliği oranları ise bilakis bir düşüş gösterdi. TÜİK bilgilerine nazaran; 2019’da kendine ilişkin bir konutta yaşayanların oranı yüze 58,8 iken, 2025’te bu oran yüzde 57,1’e geriledi. Lojmanda oturanların oranı yüzde 1’in altında kalırken, kendi konutunda yaşamayıp kira ödemeyenlerin oranı ise yaklaşık yüzde 15 olduğu görüldü.

İZMİR’DE TABLO DAHA AĞIR

İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İzmir Planlama Ajansı’nın (İZPA) “Mercek İzmir” raporunu yayımladı. Rapor, ekonomik krizin kentteki en yakıcı yüzünün barınma olduğunu ortaya koydu. Buna nazaran; İzmir konut harcamalarında İstanbul’un akabinde Türkiye’nin en kıymetli ikinci ili oldu. Kimi ilçelerde kiralar son yedi yılda 20 katın üzerine çıktı. TÜİK Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi’nin de paylaşıldığı raporda, konut harcamalarında en yüksek endeks kıymetine sahip birinci 10 bölgeye de değinildi. İzmir 143.9 ile 147.3’lük endekse sahip İstanbul’un akabinde ikinci sırada yer aldı. Aydın, Denizli, Muğla 122.7’lik endekslerle üçüncülüğü paylaştı. Ankara 121.6’lık endeksle listede dördüncü sırada kaldı.

GELİR KİRAYA YETİŞEMEDİ

Gelir artışı ise barınma maliyetleri karşısında yetersiz kaldı. Kiralar 20 katı armasına karşın taban fiyat 13,9 kat yükseldi. 2019 yılında 2 bin 20 TL olan taban fiyat, 2026’da 28 bin 75 TL’ye çıktı.