Öğretim üyesi sayısı arttı ama araştırma ve öğretim görevlisi sayısı düşüşte: Yükseköğretimde alarm
Türkiye’de yükseköğretimin akademik takım istikrarı son yıllarda dikkat alımlı biçimde değişiyor. SER Danışmanlık tarafından yayımlanan 2025 ArGe ve inovasyon raporu, öğretim üyesi sayısındaki süratli artışa rağmen araştırma ve öğretim vazifelisi sayılarındaki düşüşü gözler önüne serdi.
Uzmanlar, bu tablonun üniversitelerin bilimsel üretim kapasitesine ve genç akademisyen yetiştirme sürecine tesirlerinin tartışılması gerektiğine dikkat çekti.
Raporda yer alan datalara nazaran, Türkiye’de öğretim üyesi sayısı son sekiz yılda yaklaşık yüzde 44 artarak 77 binden 111 bin düzeyine yükseldi. Buna rağmen akademik üretimin “mutfağı” olarak tanımlanan araştırma ve öğretim vazifelisi sayılarında düşüş yaşandı. Eğitim Sen Genel Yükseköğretim ve Eğitim Sekreteri Evrim Gülez, raporun işaret ettiği tabloyu kıymetlendirdi.
Gülez, öğretim üyesi sayısındaki artışın tek başına olumlu bir gelişme olarak görülmemesi gerektiğini belirterek “Bu tabloyu yükseköğretimde bir sayısal büyüme olarak okumak mümkün değildir. Asıl belirleyici olan, üniversitelerin akademik omurgasının nasıl şekillendiğidir” dedi. Araştırma ve öğretim vazifelisi sayılarındaki düşüşün yapısal bir meseleye işaret ettiğini vurgulayan Gülez, “Asistan ve okutman takımlarının daralması, sağlıklı bir akademik gelişmeden çok önemli bir dengesizliğe işaret etmektedir” vurgusu yaptı.
‘GENÇLER KOPUYOR’
Asistan sayısındaki azalmanın sadece takım siyasetleriyle açıklanamayacağını belirten Gülez, üniversitelerde yaygınlaşan çalışma şartlarına dikkat çekti. Gülez, “Mobbing, angarya, çok ders ve idari iş yükü, güvencesizlik ve geleceksizlik duygusu, araştırma görevlilerini sistemden kopmaya zorlamaktadır. Birçok genç akademisyen bilimsel üretim yerine idari işlere mahkûm edilmekte, akademik emek değersizleştirilmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
Bu şartların lisansüstü eğitimi direkt etkilediğini tabir eden Gülez, asistan sayısındaki daralmanın tez süreçlerini aksattığını ve nitelikli akademisyen yetiştirme kanallarını zayıflattığını söyledi. Kısa vadede öğretim üyesi sayısındaki artışın kâğıt üzerinde bir büyüme manzarası yarattığını belirten Gülez, uzun vadede ise önemli riskler bulunduğunu vurguladı.
Gülez, “Bilimsel üretkenlikte nitelik kaybı, akademik yenilenmenin durması ve üniversitelerin toplumsal sıkıntılara cevap üretme kapasitesinin zayıflaması riski büyümektedir” dedi. Gülez, “Bu tablo, üniversitelerde takım planlamasının bilimsel ve kamusal gereksinimlere nazaran değil, idari ve siyasal tercihlere nazaran yapıldığı istikametindeki telaşları güçlendirmekte, takımlaşma ve statü genişlemesi tartışmalarını yine gündeme getirmektedir” diye konuştu.
