Depresyonun yeni tetikleyicisi: Kirli hava

Uzmanlara nazaran, bilhassa ince partikül hususlar (PM2.5) ve azot dioksit (NO₂) üzere kirleticiler, beyin kimyasını bozarak ruh sıhhatini tehdit ediyor.

Cumhuriyet’e konuşan Türk Toraks Derneği Etraf sıkıntıları ve Akciğer Sıhhati Çalışma Grubu Merkez Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Sabri Serhan Olcay, hava kirliliğinin sırf teneffüs ve kalp-damar sistemini değil, tüm bedeni etkileyen sistemik bir tehdit olduğuna dikkat çekerek “Hava kirliliği, kalp ve teneffüs yolları üzerindeki güzel bilinen fizikî tesirlerinin ötesinde, ruh sıhhatini da olumsuz etkileyebilen ve global hastalık yüküne katkıda bulunan kritik bir çevresel risk etmeni. Çalışmalar, bilhassa parçacık hususlara ve azot dioksit (NO₂) üzere gaz kirleticilere kısa ve uzun müddetli maruziyetin depresyon başta olmak üzere kimi psikiyatrik bozukluklarla ve intihar riskiyle ilişkilendirilebildiğini; erken ömür devrindeki maruziyetlerin ise nörogelişimsel sonuçlarla alakalı olabileceğini gösteriyor” diye ekledi.

‘BELİRLİ YERLERDE DAHA YOĞUN’

Türkiye’de direkt “hava kirliliğine bağlı ruh sıhhati haritası” niteliğinde, kesin bir datanın bulunmadığına değinen Olcay, “Kronik kirliliğin makul yerleşim tiplerinde ağırlaştığını gözlemliyoruz. Bu çeşit bölgelerde sıhhat riskinin, ruh sıhhati yükü dahil olmak üzere, daha yüksek olması beklenir. Bu nedenle ‘şu vilayette daha fazla depresyon’ üzere kesin bir argüman yerine, kirliliğin kronikleştiği yerleşim tiplerinde ruh sıhhati bozukluğu riskinin artmasının öngörülebileceği vurgulanmalı” tabirlerini kullandı. Olcay, kamusal seviyede Türkiye’de hava kirliliği hudut kıymetlerinin Dünya Sıhhat Örgütü kılavuzlarına yaklaştırılması, PM2.5’in nizamlı ölçülmesi ve dataların şeffaf biçimde paylaşılması gerektiğini vurguladı.