Hasret bitiyor mu?
Dünyanın en değerli teknoloji etkinliklerinden biri olan CES her yıl Las Vegas’ta yapılıyor. Bu yıl birçok farklı teknoloji tanıtıldı.
Ama benim ferdî olarak ilgimi çeken hususlar daha çok yapay zekâ ve “makineli adamlar”la ilgiliydi.
1930’ların gazete kupürlerinde “makineli adamlar” daima iki kollu, iki bacaklı metal beşerler olarak resmedilmişti. Fakat bu yıl CES’te NVIDIA CEO’su Jensen Huang sahneye çıktığında, bu asırlık tarif yerine çok daha kapsayıcı bir kavram koydu: fizikî yapay zekâ (physical AI).
Jensen’in vizyonuna nazaran “makineli adam” artık yalnızca insansı robotlar değil, içinde zeka barındıran, dünyayı algılayan ve kararlar alan her makineydi.
AKILLI ARABALAR
1930’larda “şoförlük yapan robot” dendiğinde, muhtemelen direksiyonun başına oturup pedallara basan metal bir adam hayal ediliyordu. Jensen Huang’ın sahnede açıkladığı MercedesBenz ile yapılan işbirliği, bu hayalin sonlarını genişletti. Artık direksiyonun başına geçecek bir robota gereksinimimiz yok; zira otomobilin kendisi robota dönüştü.
(Transformers hayranları bu duruma şaşırmayacaktır sanırım.)
NVIDIA ve Mercedes’in tanıttığı yeni kuşak otonom sistemler, aracın yalnızca yoldaki şeritleri takip etmesini değil, “akıl yürütmesini” (reasoning) sağlıyor. “Alpamayo” ismi verilen ve otonom araçlar için geliştirilen bu yeni yapay zekâ modeli, tıpkı bir insan sürücü üzere etrafını gözlemliyor ve kararlar alıyor. Örneğin, önünüzdeki aracın dönüş yapacağını “öngörerek” yavaşlıyor ya da şerit değiştiriyor. Bu, kodlanmış bir kural değil; aracın fizik kurallarını ve insan davranışlarını anlaması demek. Yani dedelerimizin hayal ettiği o metal sürücü, artık görünmez bir halde aracın şasisine, sensörlerine ve işlemcilerine sinmiş durumda.
AKILLI DEV MAKİNELER
“Makineli adam” hayali yalnızca mesken işleri yahut sürücülükle hudutlu değildi; onların ağır işlerde, madenlerde ve inşaatlarda çalışması da muhtemelen bekleniyordu. CES’te gösterilen Caterpillar (CAT)’e ilişkin iş makineleri, bu beklentinin de hal değiştirdiğini kanıtladı.
Bir ekskavatörün operatör koltuğuna oturan bir robot yerine, ekskavatörün kendisi etrafını gören, toprağın yoğunluğunu tartan ve hafriyat yaparken devrilmemek için yük merkezini ayarlayan akıllı bir varlığa dönüşüyor. Jensen Huang’ın “en büyük robotlar” olarak tanımladığı bu makineler, muhtemelen yakın gelecekte etraflarındaki insanları algılayıp onlara ziyan vermeden, milimetrik hassasiyetle çalışabilecekler.
İNSANSI ROBOTLAR
Fakat alışılmış bizi en çok ilgilendirmesi gereken bahis, insansı robotlar olmalı. Neden insansı robotlar? Zira biz binlerce yıl içinde etrafımızdaki her şeyi kendimize nazaran şekillendirdik. Bacaklarımızla çıkabileceğimiz merdivenler, ellerimizle kavrayabileceğimiz kapı kolları, parmaklarımızla basabileceğimiz tuşlar yaptık.
Yani bir robotun etrafımızda gerçek manada var olabilmesi için en ülkü form bir insan formu. Bu nedenle robot şirketleri insansı robotlara başka bir kıymet veriyor.
Neyse ki CES’te Boston Dynamics’e ilişkin “Atlas”, sağa sola kung-fu tekmeleri atan Unitree’ye ilişkin G1 üzere birçok farklı insansı robot tanıtıldı. Kimi piyano çalan, kimi pinpon oynayan, kimi omurilik ameliyatı yapmaya çalışan bu robotlar eminim 100 yıl evvelki büyüklerimizi çok şaşırtırlardı.
Fakat 100 yıl evvelki büyüklerimiz birinci şoku atlatıp bu robotlara daha yakından bakınca, hâlâ bir şeylerin eksik olduğunu fark edebilirlerdi: beşere ilişkin o şık ve çevik, zeki hareketler.
100 YIL ÖNCESİNE ‘GELECEKTEN NOTLAR’
Ey asr-ı evvelin hayalperestleri! Tasavvur ettiğiniz o “makineli adamlar” bugün demirden ve çelikten birer hakikat oldu. Fennin ve ilmin terakkisiyle onlara yürümeyi, hatta konuşmayı öğrettik. Lakin biliniz ki o madeni bedenlere her nevi hüneri yüklesek de insan ruhundaki o latif hissiyatı şimdi bahşedemedik. Kısacası suretleri tamam, lakin siretleri hâlâ noksandır.
