Bakanlığın yönetmeliği mühendisleri ‘imzacılığa’ itiyor: Ankara’nın merkezinde ‘Türkiye Yüzyılı’ masalı

Türkiye, zelzele neslinde olan ve zelzelenin olumsuz sonuçlarından ziyadesiyle etkilenen bir ülke olarak dikkat çekiyor. İktidar sarsıntının ‘kader’ olduğunu savunsa da, birçok teknik münasebet münasebetiyle binalar dayanıksız inşa ediliyor. Yıkılan binaların altında kalan yurttaşlar ya hayatını, ya da yakınlarını yitiriyor. Bu sebeplerden biri, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Ankara Şubesi tarafından yapılan bir saha araştırmasıyla ortaya çıktı.

YALNIZCA 85’İNDE ŞANTİYE ŞEFİ VAR

Odaya bağlı 15 genç-İMO üyesi ve araştırma vazifelileri tarafından, Ankara vilayetine bağlı Çankaya, Altındağ, Gölbaşı ve Yenimahalle ilçelerinde gerçekleşen inşaatların şantiyelerine saha ziyaretinde bulunuldu. 21 Nisan 2025 tarihinden bu yana yapılan 832 şantiye ziyaretinde ortaya çıkan tespitlere nazaran, 832 şantiyenin sadece 85’inde fiilen misyon yapan bir şantiye şefi olduğu görüldü. 26 adet de saha mühendisinin yer aldığı öğrenildi. Yani şantiyelerin sadece yaklaşık yüzde 10’unda şantiye şefi bulunabiliyor. Sorumlusu ise, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan diğeri değil.

‘ŞANTİYE ŞEFLERİNİN ALANDAKİ VARLIĞI YOK EDİLİYOR’

Gazetemiz Cumhuriyet, araştırmaya ait bilgi almak için İMO Ankara Şubesi’ne giderek İMO Ankara Şube Başkanı Ahmet Onur Özergene ile konuştu.

Sorunun kaynağını açıklayan Özergene, bakanlık tarafından düzenlenen “Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik”ten çeşitli alıntılar yaptı. Özergene, yönetmeliğin “Mimar yahut mühendis unvanlı şantiye şefleri tıpkı anda rastgele birisinin yapı inşaat alanı; bin 500 metrekareyi geçmeyen dört işi, 4 bin 500 metrekareyi geçmeyen üç işi, 7 bin 500 metrekareyi geçmeyen iki işi üstlenebilir. Yapı inşaat alanı 7 bin 500 metrekareyi geçen yahut kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılan kamu yatırımı niteliğindeki yapıların şantiye şefleri tıpkı anda öteki bir işin şantiye şefliğini üstlenemez” unsuruna dikkat çekti.

Özergene, “Bu yönetmeliğin şantiye şeflerinin alandaki varlığını yok ettiğine inanıyoruz biz. Tıpkı anda devam eden 4 inşaat düşünün. Bin 400 metrekare diyelim bunlara. Aslında bu, 10-12 dairelik apartman demek. Bu işler devam ederken inşaat mühendisleri olarak hem sorumluluğunu alacaksın, hem de teknik olarak üretimini üstleneceksin. İmalat esnasında denetimleri yapacaksın. Bunu, Ankara ili olarak sınırlıyor. Yani binanın biri Ankara’nın etraf ilçelerinden Şereflikoçhisar’da, biri Polatlı’da ikisi de Ankara’nın merkezde olabilir. Fiilen mümkün olmadığı çok bariz bir durum” değerlendirmesini yaptı.

‘MÜHENDİSLER İMZACILIĞA İTİLİYOR’

Daha evvel metrekare sonlandırması olmadan şantiye şefi olan bir mühendisin 5 şantiyeye bakabildiğini anımsatan Özergene, “Şu andakinden daha berbattı. Lakin bu yeni yönetmeliğin de yeterli olduğunu göstermez. Çok fazla inşaat mühendisi, şantiye şefi olduğu için hasar gören binalardan kaynaklı yargılandı, ceza aldı. Sorumluluğu çok büyük bir iş bu. Bina hasar olduğu vakit, tek dayağı biz mühendisler yiyoruz. Bu yönetmeliğin bu işi buraya sürüklediği unutuluyor. Bizim cezadan korktuğumuz yok. Yalnızca işimizi yapmak istiyoruz” diye konuştu.

Özergene, müteahhitlerin tam vakitli mühendis çalıştırmak yerine işi teknik açıdan eksik bilen ustalara inşaatı yaptırdığını, inşaat mühendislerine ise yalnızca iş sonunda imza attırdığını belirterek, buna yönetmeliğin sebep olduğunu aktardı. Özergene, “Mühendisler, bu yönetmelik sebebiyle biraz orada biraz burada ya gözükmeye çalışıyor, ya da imzacılığa sürükleniyor. Her binada resmi olarak gözükmesi gerekiyor. Devlet o binada nitekim şantiye şefi var mı yok mu bunu denetlemiyor. Ki bu mümkün de değil. Denetleyebilmesi için aslında bunun fiilen yapılabilir bir hale getirilmesi lazım evvel. Bu, hem alanda şantiye şefi olmamasına sebep oluyor, var olanların da düşük fiyata çalışmasına sebep oluyor. İmzamız yalnızca kağıt üstünde kalıyor” dedi.

YAPI KONTROL ÇALIŞANINI DA ETKİLİYOR

Yapı kontrol için şantiyeye gelen mühendislerin yönetmelik sebebiyle alanda mühendis olan şantiye şefiyle görüşemediğini, zarurî olarak müteahhit yahut çalışanla bağlantı kurduğunu aktaran Özergene, “İki mühendisin birlikte inceleme yapması gerekiyor. Fakat denetlemeye gelen insan ya mühetahhitle ya da oradaki personelle muhattap oluyor. Yapı kontrol çalışanları bazen şantiyede şiddete maruz kalıyor. Yönetmelik bu türlü sonuçlar da doğurabiliyor. Şantiye şefinin orada olmasının gerekliliği maddelerle belirlenmiş. Lakin yönetmelik bunu engelliyor. Gereklilik var ancak imkan yok” tabirlerini kullandı.

‘TÜRKİYE YÜZYILI MASALI’

Özergene, oda olarak bakanlığa düzenlemede değişiklik yapılması davetinde bulunduklarını belirterek şu hususları sıraladı:

“ – İstisnai durumlar dışında, her şantiye şefi yalnızca bir şantiyede tam vakitli olarak görevlendirilmelidir.

– Şantiye şefliğinin üstlenilmesinde; imal işinin konusunun, niteliğinin, büyüklüğünün ve ilgili imalatların oranının dikkate alınması, keyfi uygulamaların sonlandırılması için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.

– Şantiye şefliği daima eğitime ve mesleksel deneyime ihtiyaç duyan bir misyondur. Bu vazifesi yerine getirecek bireylerin ilgili meslek odalarınca verilen eğitimlere katılıp belgelendirilmeleri zarurî tutulmalıdır.

– Gerçeğe muhalif beyanda bulunarak şantiye şefliği üstlenilmesinin önünü geçilmesi için şantiye şeflerinden Oda Kayıt Evrakı istenmelidir.

– Şantiye şefleri TMMOB tarafından belirlenen mühendislik taban fiyatının altında çalıştırılmamalı, hak ve fiyatları yasal teminata alınmalıdır.”

Özergene, kelamlarını “Kartalkaya’da yangın oldu, artık beşerler bir yere gittiğinde yangın sistemlerine bakıyor. ‘Türkiye Yüzyılı’ diye bir masalın içerisindeyiz, lakin beşerler benim binam yıkılır mı, yangın sistemi çalışıyor mu diye bakıyor. Bu bu türlü olmamalı” diyerek sonlandırdı.