Kanada Başbakanı Carney: ABD liderliğindeki düzen çöktü
Kanada Başbakanı Mark Carney, Dünya Ekonomik Forumu (WEF) kapsamında Davos’ta yaptığı konuşmada, ABD liderliğindeki “kurallara dayalı milletlerarası düzenin” sona erdiğini söyledi.
Carney, Kanada üzere “orta güçlerin” büyük aktörlerin baskı ve zorlamalarına maruz kalmamak için yeni bir dış siyaset ve iktisat sınırına yönelmesi gerektiğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın adını anmayan Carney, “Amerikan hegemonyası” vurgusu yaparak “büyük güçlerin ekonomik entegrasyonu bir silah üzere kullandığını” söz etti.
Carney, Kanada’nın coğrafik pozisyonu ve ittifak üyeliklerinin otomatik olarak refah ve güvenlik sağladığı istikametindeki varsayımın geçerliliğini yitirdiğini belirterek, “Eski, rahat kabuller artık geçerli değil” dedi.
“ENTEGRASYON, BAĞIMLILIĞA DÖNÜŞEBİLİR”
Yeni periyotta Kanada’nın “ilkeli ve pragmatik” hareket etmesi gerektiğini söyleyen Carney, ülkenin iç kapasitesini güçlendirmesi ve ticaret münasebetlerini çeşitlendirmesi gerektiğini savundu.
Carney, entegrasyonun birtakım şartlarda “bağımlılık ve tabiiyete” dönüşebileceğini lisana getirdi.
Carney, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Birleşmiş Milletler (BM) ve iklim tepeleri (COP) üzere kurumlara dayanan çok taraflı sistemlerin tesirinin azaldığını söz etti. Bu durumun ülkeleri daha sık “tek başına hareket etmeye” zorlayacağını söyledi.
Carney, güç, besin, kritik madenler, finans ve tedarik zincirlerinde “stratejik özerklik” vurgusu yaparak, “Kurallar sizi korumadığında kendinizi korumak zorundasınız” dedi.
Başbakan Carney, bu gidişatın “kaleler dünyası” yaratacağını; bunun da ülkeleri daha fakir, kırılgan ve sürdürülemez hale getireceğini söyledi. Lakin bu sürecin kaçınılmaz olduğuna işaret etti.
“MASADA DEĞİLSENİZ MENÜDESİNİZ”
Carney, klasik manada “naif çok taraflılık” yerine, ortak çıkar tabanında “konu bazlı koalisyonlar” kurulması gerektiğini savundu.
Carney, “Orta güçler birlikte hareket etmeli; zira masada değilseniz menüdesiniz” sözlerini kullandı.
Carney, misyona geldiğinden bu yana Kanada’nın tarafını değiştirmeye çalıştığını belirterek;
- savunma harcamalarının iki katına çıkarıldığını,
- altı ayda dört kıtada 12 ticaret ve güvenlik muahedesi imzalandığını,
- Avrupa Birliği ile alakaların daha da yakınlaştırıldığını söyledi.
Carney, Kanada’nın Çin ile elektrikli araçlar ve tarım eserleri alanında bir ticaret mutabakatı yaptığını, Katar’la da temas yürüttüğünü aktardı.
Kanada’nın ayrıyeten Hindistan, Tayland, Filipinler, ASEAN ülkeleri ve Güney Amerika bloğu Mercosur ile özgür ticaret muahedeleri için teşebbüslerde bulunduğu belirtildi.
Carney, Kanada’nın ABD ile ekonomik bağları nedeniyle “kırılgan” olduğunu kabul etti. Fakat Trump’ın başlattığı ticaret savaşına karşın Kanada’nın istihdamda direnç gösterdiğini söyledi.
Trump ise Beyaz Saray’daki basın toplantısında Kanada’daki otomotiv tesislerinin kapandığını ve birtakım üretimlerin ABD’ye kaydığını tez etti. Haberde, ABD’de otomotiv istihdamında da son bir yılda daralma yaşandığına ait bilgiler bulunduğu kaydedildi.
GRÖNLAND MESAJI
Carney, Trump’ın Grönland’a yönelik “ABD devralmalı” çıkışları sürerken Kanada’nın Danimarka ile “sağlam biçimde” dayanışma içinde olduğunu söyledi.
NATO’nun kolektif savunma prensibine atıf yapan Carney, “5. hususa bağlılığımız sarsılmaz” dedi.
Carney, “NATO’nun şu an bir testten geçtiğini” belirterek Kanada’nın Arktik bölgesindeki askeri varlığını artırdığını da lisana getirdi.
