Abdullah Ağar Suriye’deki PKK’nın ‘ABD istemiyor’ diye görmezden gelinemeyeceğini söyledi: Sahada değilsen menüdesin

Terör ve Güvenlik Uzmanı Abdullah Ağar Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı.

– Suriye Halep’teki SGD/HTŞ çatışması neden çıktı, kelam edilen bu iki mahallerinin özelliği nedir?

Şeyh Maksut ve Eşrefiye mahallelerinin tamamı Kürt değil. Hatta bilhassa Eşrefiye daha çok Arap. PKK’nın yıllar içinde Irak ve Suriye’de yuvalandığını görüyoruz. PKK, Irak’taki güç boşluğunu çok düzgün kullanırken, Suriye’de de baba ve oğul Esad periyodunda PKK desteklendi. Pir Maksut’ta yuvalanma 1985’te başlıyor. Mahallenin ismi bile daha evvel bölgede Hristiyanlar, Süryaniler ve Ermeniler yaşadığı Cebel es Seyyide yani Meryem Zirvesi idi. Göç ile birlikte Kürtlerin demografik olarak ağırlaşmasıyla ölen bir Kürt pirinin ismiyle anılmaya başlandı. Suriye iç savaşı sırasında Halep, Esad rejiminin elinde kalınca Esad’la iş birliği geliştirmiş oldukları için oralara daha derin nüfuz ettiler. Aralık 2024 Halep-Şam savaşları sırasında Halep’i ele geçiren HTŞ de durumun iç ve dış hassasiyetleri nedeniyle müdahalede bulunmadı, öncelikle Esad’ın hükümran olduğu alanlara yöneldi.

– Bu iki mahalle özelinde terör örgütü ortasında uyuşmazlık çıktığı, Kandil’in “direnin” derken SDG’nin çıkmak istediği belirtiliyor. Ne oldu sizce?

Burada farklı olan şu: Bizim Türkiye’de tahlil sürecini yürütmek istediğimiz eksen “Kalın, savaşın” derken ötekiler “Anlaşalım” diyor. Burada hem Türkiye’ye hem de Şam’a bir tuzak var.

– Nasıl bir tuzak, ne amaçlanıyor?

Kontrollü bir direnç ve denetimli bir boşaltma üreterek Suriye’de özerk, yapısal bütünlüğünü koruyan PKK devletinin kalıcı olmasını sağlamaya çalışıyorlar. Ben, Halep ve Şam savaşları çıktığında çok anlatmaya çalıştım, “PKK istikrarını yitirdi, vurun, Rakka’yı düşürün, iş bitsin” dedim. Yapmadılar, yapamadılar. Lakin geçmişteki keşkelerle uğraşacak vakit yok, tahlili önümüzdeki durumdan çıkartmak zorundayız.

– Türkiye ne kazandı yahut kazanabilir bu saatten sonra?

Bizim kazandığımız Türkiye’yi parçalamaya ahdetmiş terör örgütü PKK’nın ilgasıdır. Artık buna dair bir yaklaşım belirginleşiyor, Türkiye sanırım kalıcı bir tahlil üretmeye çalışıyor.

– Türkiye 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanması konusunda ısrarlı. Bu Türkiye’nin, Suriye’nin üniter devlet olma gayesine ve çıkarına ne kadar hizmet ediyor?

PKK’nın yapısal bütünlüğünün korunmasına dair yorumlar çıkartılan riskli 10 Mart Mutabakatı dahil yapılan muahede ve görüşmelerin hiçbiri Suriye’de üniter yapıyı sağlamaya yönelik bir inanç üretmediği üzere üniter yapıyı sabote eden, kuşku üreten muahedeler. Ancak HTŞ o muahedeleri yaptı. Zira Halep ve Şam savaşlarında HTŞ’nin muvaffakiyetinin gerisinde Suriye’de durumu geliştiren aktörler, angajmanlar ve irtibatlar vardı. Örneğin Gazze’den itibaren İsrail ve ABD’nin İran-Şii Milis-Hizbullah ve Esad ögelerini daima vurması oradaki yapılanmayı zayıflattı ve bu zayıflama aşikâr bir noktaya gelince İdbil’de kümelenen HTŞ’ye yol açıldı.

– 10 Mart üniter yapıyı sabote ediyorsa Türkiye neden ısrarlı, muahedenin yenilenme ihtimali nedir?

10 Mart Mutabakatı’nda “entegrasyon” sözü geçiyor. Bu çok tehlikeli. PKK bunu, yapısal bütünlüğünü koruyarak, kaynaklara hükmederek, Şam’a nüfuz ederek, Şam içinde inisiyatif kazanarak entegre olmak biçiminde algıladı. Lakin mutabakat uygulamaya geçmeyince Amerikan Büyükelçisi Barrack “Her kriz yeni bir yol gösterir” dedi. Yani yeni bir muahededen bahsediyor. O nedenle yeni bir mutabakatın riski yerine Türkiye; SDG’nin yapısal bütünlüğün reddedildiği, kaynakların, sonların ve kapıların Şam idaresine geçtiği ve Şam karar sistemlerine sızmanın engellendiği, üniter yorumlu 10 Mart ısrarını sürdürmeli.

– Sizin “tehlikeli” dediğiniz “entegrasyon” ne olacak?

Entegrasyondaki temel kavram, Suriye’deki beşerler, Suriyeliler ferdi bazda, hiçbir silahlı-siyasi örgütlü yapısal bütünlük üretmeden vatandaşlık bağıyla merkezi devlete dahil olacaklar. Yani ferdi olarak Şam’ın ordusuna, polisine, bürokrasisine, karar ve uygulama sistemlerine katılacaklar. Hâkim, Şam olacak. Üniter yapıyı tesis edecek. PKK’nın altındaki beşerler da bu formda ömür bulacak. Lakin silahlı PKK ögeleri gidecek.

– SDG/YPG yerine neden PKK demeyi tercih ediyorsunuz?

SDG dediğiniz aslında PKK’dır. 100 bin kişilik bir silahlı yapılanmadan kelam ediliyor. Lakin bunların omurgasını oluşturan, 11 bin kişi çekirdek PKK. Elebaşları Mazlum Abdi PKK’lı, İlham Ahmed PKK’lı, Eldar Halil PKK’lı, Foza Yusuf PKK’lı, başka başkan takımlar PKK’lı. Hatta Mazlum Abdi, Apo’nun manevi evladı. Bunların hepsinin komiseri de Bahoz Erdal. O da kor PKK’lı. Öte taraftan Terörsüz Türkiye süreciyle birlikte bilhassa Irak’tan binlerce PKK’lı Suriye’ye geçti. Esasen 11 bin terörist omurgaydı, üstüne bu gelenlerle omurga tahkim edildi.

‘NİHAİ MAKSATLARI: SURİYE’

– Hakan Fidan, SDG’nin ayrılıkçı halden vazgeçmesi gerektiğini söyledi. Nedir SDG’nin amacı?

PKK, aslında bütün Suriye’yi ele geçirmek istiyor, kaygıları yalnızca Fırat’ın doğusu falan değil. Hatta batıda Akdeniz’e çıkmak, merkezde Irak’ın kuzeyi ile Suriye’nin kuzeydoğusunu birbirine entegre etmek, doğuda İran’a erişmek, kuzeyde Türkiye’yi parçalamak istiyorlar. SDG Fırat’ın doğusunda Deniz Harp Akademisi kurmaya kalktı. Bunların bırakın denizi göle sonu yok. Plan, evvel Şam’a nüfuz etmek ve sonuncu gayenin önünü açmak. PKK’nın, terör örgütü aklı bu. Şöyle bir özel cümle kuralım isterseniz: “PKK bir Şam şeytanıdır, bir Bağdat hırsızıdır, bir Tahran cambazıdır ve bir Atlantik faresidir.” Hepsiyle işbirliği yapar. Kelam konusu iki mahallede de bunu gördük. Bir taraf “Kalın ve savaşın” derken İsrail casusu denen kişi “Uzlaşalım” dedi. Bu PKK içindeki bir çatlak değil, aksine sinsice ortaya konmuş bir terör ve siyaset stratejisi.

‘FIRAT’IN DOĞUSUNU KONUŞMALIYIZ’

– Tüm Suriye’yi ele geçirmek üzerine bir strateji mi?

Burada denetimli boşaltma, denetimli direniş var. Yani PKK “Silah bende, egemenlik sende değil” diyor. PKK şu an olayı Fırat’ın batısına hapsettirdi. Bizim asıl konuşmamız gereken yer Fırat’ın doğusu. Burada üniter devlet tesis edilemezse Suriye bölünür.

– Milli Savunma Bakanlığı, Suriye’nin yardım talep etmesi durumunda Türkiye’nin dayanak vereceğini söyledi. Türk ordusu Suriye’ye girer mi?

Colani, çağırsa da çağırmasa da Suriye’ye girmeliyiz. Problem Colani’nin sorunu değil. Bu, Colani’nin insafına, hesaplarına, hassasiyetlerine bırakılabilecek kadar kolay bir mevzu değil, Colani “Fırat’ın batısı ya da Şam bana yeter” der ve bizi çağırmazsa ne olacak?

– ABD’li Senatör Graham “Kürt müttefiklerimize yönelik bir saldırıyı ne tolere ederim ne de kabul ederim. Suriye hükümetine ve Türkiye’ye sesleniyorum: akla yatkın bir tercih yapın” dedi. ABD’ye karşın Türkiye harekât yapabilir mi?

Türkiye gerekirse ABD’ye karşın harekat yapmak zorunda. Küçücük İsrail varoluşsal bir münasebet üreterek, 7 Ekim’den sonra 8 ülkeye, güce savaş açtı ve stratejik üstünlüğünü ortaya koydu. Biz de Türkiye için varoluşsal bir tehdit üreten PKK’yı “ABD istemiyor” diye görmezden gelemeyiz. Bu coğrafyada temel kural: At binen kılıç kuşananın. Göbek bağını kendin kesmezsen oburu keser. Alanda değilsen menüdesin. Fırsatlar çıkabilir, temel kural fırsat çıkmasını beklemek değil, fırsat yaratmaktır. Türkiye vekil ögelerle yahut müttefiklerle hareket edebilir. Bugün coğrafya tekrar dizayn edilirken biz PKK’ya mahkum kalamayız. PKK asla Suriye’nin kuzeydoğusunda bir kanton, federalist bölge olarak kalamaz.

‘COLANİ KAVRAM ÇATI OLUŞTURMALI’

Suriye ile Irak’ı parçalayacak ve Irak’ın kuzeyi ile Suriye’nin kuzeydoğusunu bir ortaya getirecek stilde bir işbirliği gelişiyor. PKK, Şam’a nüfuz etmeyi başarırsa Şam’ı bypass edecek. Colani kalıcı olmak istiyorsa Suriye’de toprak bütünlüğünü tesis edecek ve bütün Suriye toplumunu bir ortada tutabilecek kavramsal çatıyı oluşturmalı. Bu kavramsal çatı bizde var. Demokratik, laik, toplumsal hukuk devleti Suriye’nin kurtuluşunun dermanıdır.

– Eski bir İslamcı terör örgütü ile “demokratik, laik, toplumsal bir hukuk devleti” inşa edilebilir mi?

Taç giyen baş akıllanır. Bakın size “zorunda” diyorum. Mezhepçi bir Arap devleti kurarsa Suriye’nin parçalaması ile ilgili kavramsal fitneyi kendisi üretmiş olur.

‘DEM PARTİ UMUDU SİLAHLAŞTIRIYOR’

– Terörsüz Türkiye süreci ile Suriye’de yaşananların nasıl bir teması var?

Vicdanı, insanlığı, sağduyusu, aklı olan herkes Terörsüz Türkiye’ye dayanak verir. Lakin Apo, Kandil devreye girince akıl, ahlak, onur ve halk dayanak olmaz. Zira Türk milletinin onuru ve ahlakı PKK’yla işbirliği yapmayı reddediyor. Halk bunlar için “güvenilmez” diyor ki, Kandil’in açıklamaları ve Suriye’deki yaklaşımı, DEM Parti’nin Meclis komitesine verdiği rapor, Apo’nun kurnazlıkları bunu kanıtladı. Hele o rapor, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin parçalanma manifestosudur. DEM Parti, Terörsüz Türkiye umudunu silahlaştırılıyor ve demokrasi, insan hakları, barış, kardeşlik, özgürlük kavramlarını istismar ederek terörün kurnaz ve siyasi planını dayatıyor.

– PKK’nın Türkiye planı nedir?

PKK süreci şöyle algıladı: Ben bu süreçte hassasiyetleri, beklentileri, ikbal hesaplarını kullanırım. Bununla Türkiye’ye bir vakit tuzağı kurarım, ödünleri kopartırım. Bununla birlikte Suriye’de Türkiye’nin bir terör devleti kurulmasına müdahale etmesine mahzur olurum.

– Terörist başı Apo’ya Kürt vatandaşların temsilcisi üzere bir rol verilmesi de tansiyonu artırıyor mu?

Türk milleti, 40 yıllık terörle uğraş tarihinde PKK’nın yapmış olduğu kanlı aksiyonları hiçbir vakit Kürt kardeşlerine mal etmedi. Kürt etnik kimliğini istismar eden bir terör örgütüyle karşı karşıya olduğunu bildi. Biz teröre Kürt Türk karşı çıktık. Ben PKK’ya karşı Kürt kardeşimle birlikte uğraş ettim. Dağda çatışırken kanımız bir arada aktı. Dağda, Türk Kürt birlikte şehit düştü. Bu gerçeği dağdaki herkes bilir. Lakin PKK’ya angaje olan, PKK’nın güç ve menfaat bahşettiği bireyler bu gerçeği daima manipüle eder. Terörsüz Türkiye’yi hepimiz istiyoruz. Lakin ben yüreğimle söylüyorum ki bu iş PKK’yla olmaz. Apo’yu kullanabilirsiniz ancak Apo lakin taktiksel yarar sağlar. Yani PKK’da Apo’yu dinleyen hala varsa onlarda bir kırılganlık, kararsızlık yaratabilir lakin fazlası olmaz. PKK’nın tasması kimin elinde ona bakmak gerek. Bu açıdan iş karmaşıklaşıyor. Zira PKK, 50’den fazla ülkeyle angajman geliştirdi.

– Tahlil nasıl olacak?

Bu bir düğüm. Bu düğümü lakin alan hakimiyetiyle çözersiniz. Sayın Erdoğan, 2019’da en hakikat cümleyi kurdu, Barış Pınarı Harekatı başlamadan evvel “Harekatın maksadı 432’ye 30’dur” dedi (432 km hudut 30 metre derinlik). O gün harekat, bu hudutları kapsayacak formda tamamlanmış olsaydı biz bugün bunların hiçbirisini konuşmuyor olacaktık. Lakin Trump’ın takımı pürüz oldu.

– O vakit Türkiye ABD’ye karşın harekat yapmıştı, hedeflenen sona neden ulaşamadık?

Evet, ABD’ye karşın Barış Pınarı Harekatı’na başladık. Askerimiz Tel Abyad ve Rasulayn izdüşümünde 30 kilometre derine girip, M4’ü aşınca gürültünün kızılca kıyameti koptu. Amerikalılar askerlerimizin üzerinden Apaçi helikopterlerini geçirdi. Sağımıza solumuza top attılar. Telsizler yüksek perdeden cazırdadı. Son derece sert bir politik, askeri politik ortam şekillendi. Baskı lisanı kendini gösterdi. Zira onlar çok güzel biliyordu: Türkiye maksadını gerçekleştirseydi PKK o gün bitiyordu. O vakit ABD Lider Yardımcısı Mike Pence ve Dışişleri Bakanı Mike Pompeo geldi, Ankara’da pazarlıklar, müzakereler, tartışmalar çıktı ve bize PKK’nın ağır silahlarını alıp gideceği kelamı verildi. Pekala gitti mi? Gitmedi. 2019’da Barış Pınarı, hudutlu kalınca tehdit katlanarak bugüne geldi. Bugün Şam’ın üniter yapısının tesis edilmesi noktasında Colani üzerine düşeni yapmalı, Türkiye’de ona dayanak vermeli ve bu iş artık bu noktadan sonra kalıcı olarak bitmeli.

– Barrack da daha yeni Türkiye’ye geldi, maksadı mümkün bir harekata mahzur olmak mı?

Barrack Türkiye büyükelçisi, Suriye özel temsilcisi. Son derece yetkili, erişimi yüksek ve tesir arayışında. Lakin bu tesir arayışı, tutarsızlık eşiğinde çok geziyor. Bence artık ABD’de bu ikircikli siyaset ve stratejisine bir son vermeli ve SDG terör örgütüne sağladığı dayanağı, himayeyi sonlandırmalı. Sürdürülebilir değil zira. Ayrıyeten bu bir inanç buhranı üreten ve gelecekteki işbirliğini kilitleyen bir daima kaos denklemine karşılık geliyor. ABD’nin hassas olduğu İsrail’in güvenliğine de hizmet etmiyor. Ortadoğu’da rüzgarlar sert ve süratli eser. Ve bu rüzgarlar yangını öteki yerlere o denli ya da bu türlü kesinlikle taşır.

– ABD ve İsrail Suriye’nin üniter bir yapıda olmasını ne kadar ister?

Suriye’de üniter yapının tesis edilmesi aslında ABD ve İsrail açısından da yanlışsız bir tahlil. Benim çalıştığım ABD’nin Suriye’de olmasının 20 temel başlığı var. Kimisi jeopolitik, kimisi stratejik, kimi ekonomik, kimisi taktiksel. Bunların on beş, on altı tanesi birbiriyle uyumlu. Lakin dört beş tanesi PKK üzerinden uyuşmazlık üreten başlıklar. Eşgüdüm, menfaatler ve gelecek üzerinden ABD’ye tahlil iradesi göstermek gerekiyor. Hem bizim hem de onun için. Bu başarılamazsa önümüzdeki yüzyıla damgasını vuracak bir kaos olur. Zira PKK’nın bitmemesi bu coğrafyayı fecî bir halde istikrarsızlaştırır. ABD ve İsrail bugün o istikrarsızlığı istiyor olabilir lakin bu yarın onları da vurur.

– Bu kaotik senaryoda Türkiye’nin toprakları da tehlikeye girer mi?

Senaryo, Kürt etnik kimliği üzerinden dört ülkeyi parçalamak üzerine konseyi. Bu, kısır ve açmazları olan emperyal bir proje. Kürtler için ise bu proxy alan bir Kürt devleti filan olmayacak Bu olsa olsa bir sömürge alanı, ileri karakol, küresellerin Ortadoğu’da istismar ettikleri bir coğrafya olur. Buna akıllı başında olan kimse düşmemeli.

PORTRE

1967’de Ankara’da doğdu. 1989’da Kara Harp Okulu’ndan Piyade Teğmen olarak mezun oldu. Özel kura çekerek “komando”, sonra da Özel Kuvvetler’de tim kumandanı oldu. 2’nci (Bolu) Komando Tugayı’ndan direkt Güneydoğu’ya gitti. Besler-Dereler’de birinci operasyonuna çıktı. Güneydoğu ve Irak’ın dağlarında yıllarını geçiren Ağar, Irak’ın kuzeyinde yaralandı. Ağar’ın komutanlığını yaptığı tim, kol ve bölüklerde 11 şehit ve 25 gazisi oldu. 2010’da Dış İşleri Bakanlığı bünyesinde tekrar Irak’a gitti ve 4 yılı aşkın müddet misyon yaptı. Ağar, “Üstün Cüret ve Feragat ile Harekat Çelik Beratları” sahibidir.