Trump’ın yüzde 25’lik ek vergi kararı ticaret, enerji ve dış politikada yeni risk başlığı açtı: İran hamlesi zorlar
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’la ticaret yapan ülkelere yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulanacağını açıklaması, Türkiye açısından ticaret ve güç ekseninde yeni riskleri gündeme getirdi. İran’la ticarette Çin, BAE, Irak ve Hindistan’la birlikte üst sıralarda yer alan Türkiye için karar, ABD ile bağlantılar bağlamında yeni bir tartışma alanı yaratırken muhtemel bir İran müdahalesi güç tedarikindeki kırılganlıkları da görünür kıldı.
Türkiye-İran ekonomik ilgilerinin kurumsal yeri 2001’den bu yana faaliyet gösteren Türkiye-İran İş Konseyi’ne dayanıyor. TÜİK’in bilgilerine nazaran 2024’te dış ticaret hacmi 5.8 milyar dolar olarak kaydedildi. Ocak-Kasım 2025 bilgilerine nazaran ise Türkiye’nin İran’a ihracatı 2.7 milyar dolar, ithalatı ise 2.25 milyar dolar oldu. Türkiye İran’a yüklü olarak makine, kimya, plastik, tarım eserleri ve metal cevherleri ihraç ederken İran’dan doğalgaz, metal ve tarım eserleri ithal ediyor. Birebir periyotta ABD, 14.7 milyar dolarla Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı üçüncü ülke pozisyonunda. 2026 yılı 1. Çeyrek Dış Ticaret Beklenti Anketi’ne nazaran de ABD, hem ihracat artış beklentilerinde hem de birinci kere ihracat yapılacak ülkeler listesinde birinci sırada yer aldı.
4 MİLYAR DOLARLIK RİSK
Ekonomi ve Dış Siyaset Araştırmalar Merkezi (EDAM) Yöneticisi Sinan Ülgen, kararı beklenmedik bir adım olarak değerlendirirken asıl belirleyici ögenin kararın hangi şartlarla ve ne vakit yürürlüğe gireceği olduğunu vurguladı. Ülgen, geçiş müddeti tanınmaması halinde Türkiyeİran ticaretinin durma noktasına gelebileceğini belirterek yaklaşık 3 milyar dolarlık bir ihracat pazarının kaybedilebileceğini söyledi. Bunun toplam ticaret açısından kritik bir kayıp olmadığını fakat birtakım kesimler için maliyetlerin artacağını ve alternatif tedarik arayışlarının mecburî hale geleceğini söz etti. Ekonomist Prof. Erhan Aslanoğlu ise sürecin, Rusya yaptırımlarına emsal bir belirsizlik alanı yarattığını belirterek mümkün sıcak çatışmanın en kritik tesirinin güç piyasalarında görüleceğini söyledi. Hürmüz Boğazı’na dikkat çeken Aslanoğlu, boğaz büsbütün kapanmasa bile petrol fiyatlarında hudutlu fakat üst istikametli bir hareket beklediğini, fiyatların 70 doların üzerine çıkabileceğin kaydetti.
Türkiye İktisat Siyasetleri Araştırma Vakfı (TEPAV) Güç Çalışmaları Merkezi Yöneticisi Dr. Mühdan Sağlam, Türkiye’nin İran’la Temmuz 2026’ya kadar geçerli doğalgaz muahedesi bulunduğunu hatırlatarak ithalatın bir anda kesilemeyeceğini vurguladı. Sağlam, ABD baskısının artması halinde muahedenin daha düşük hacimle yenilenebileceğini söyledi.
TEPAV Ticaret Çalışmaları Merkezi Yöneticisi Bozkurt Ortan ise ek yüzde 25’lik verginin Türkiye’ye yaklaşık 4 milyar dolarlık maliyet yaratabileceğini belirtti. Türkiye’nin ABD’ye ihracatının 16 milyar dolara yaklaştığını vurgulayan Ortan, bu cins bir verginin rekabet gücünü zayıflatacağını lakin Trump’ın geçmişte olduğu üzere Türkiye’ye tolerans gösterebileceğini de söz etti.
