Yükseköğretimde ‘inanç ve özgürlük’ tartışmaları yeniden gündemde: YÖK’ten ‘ders saatleri Cuma namazına göre ayarlansın’ çıkışı
YÖK, tüm üniversitelere gönderdiği yazıyla ‘cuma namazı saatlerinin; ders, imtihan ve uygulamalarla çakışması halinde, isteyen işçi ve öğrenciye gerekli kolaylığın sağlanmasını; mesai saatleri, ders çizelgeleri, uygulama ve imtihan saatlerinin bu doğrultuda düzenlenmesi’ni istedi. Anayasa’nın 24’üncü hususunda garanti altına alınan din ve vicdan hürriyeti ile 42’nci unsurda düzenlenen eğitim ve öğretim hakkının birlikte ve istikrarlı biçimde korunması zorunluluğunun münasebet gösterildiği yazıda 8 Ocak 2016 tarihinde periyodun Başbakanı Ahmet Davutoğlu’nun imzasıyla çıkarılan genelgeye atıfta bulunuldu. Davutoğlu imzalı genelgede yer alan tabirler ise şu formda: “Anayasa ve ilgili mevzuatla teminat altına alınan dini inanç hürriyetinin bir gereği olarak; Cuma Namazı saatinin mesai saatine denk gelmesi halinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlardan isteyenlere mesai kaybına neden olmaksızın müsaade verilir.”
YENİ ŞAFAK YAZDI YÖK ANIMSATTI
YÖK daha evvel de buna emsal yazıyı üniversitelere göndermiş, kimi üniversiteler bu yazı doğrultusunda hareket etmişti. Geçen hafta Yeni Şafak gazetesinde yer alan bir köşe yazısının üzerine YÖK’ün üniversitelere aslında evvelce göndermiş olduğu yazıyı anımsatır nitelikte bir yazı daha göndermesi dikkat çekti. Yeni Şafak’ta yer alan “Cuma saati: Kapalı yasağın dersleri” isimli yazıya nazaran; cuma namazına gitmenin özgür olduğuna ait yasal bir düzenlemenin bulunmadığı ve bunun Anayasal garanti altında olmadığı söylendi. Öğlen tatilinin istisnasız tüm kamu ve özel kesimde bir hak olduğunun anımsatıldığı yazıda, “Cuma günleri de kanunla bir buçuk saat olarak düzenlenebilir. Yalnızca kamu için değil, özel dal ve üniversiteler için de bağlayıcı bir kanun. Valilikler, vilayetlerindeki namaz vaktine nazaran cuma saati aralığını belirleyebilir” tabirleri yer aldı.
OSMANLI’YA DÖNÜŞ ADIMI
Osmanlı periyodunda çalışma saatleri ezani saat sistemine bağlıydı. Cumhuriyet periyodunda 1925 yılında çıkartılan bir yasa ile ülkede çağdaş saat sistemi benimsendi. Artık yapılmak istenen düzenleme ile ‘cuma namazı izni’ ismi altında din ve inanç özgürlüğüne yönelik tartışmalar yine gündeme geldi. Cuma namazı odaklı ders ayarlaması sonucunda, ibadet için namaza giden öğrenci ile gitmeyen öğrencinin açığa çıkmasıyla bir ‘dini fişleme’ tartışması yaşanmasının mümkünlüğü bulunuyor.
‘İNANÇ TARTIŞMALARININ MERKEZİ DEĞİL’
Bu çerçevede gazetemiz Cumhuriyet’e açıklamalarda bulunan Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay, söz konusu yazıya ait “Cumhuriyet’in laik ve bilimsel üniversite anlayışından ne kadar uzaklaşıldığının bir öbür göstergesidir” reaksiyonunu gösterdi. Cumhuriyetin; üniversiteleri inanç ve hayat biçimi tartışmalarının değil; bilimin, aklın ve özgür fikrin merkezleri olarak inşa ettiğini söz eden Özbay, “Anayasa’nın 2. hususunda yer alan laiklik unsuru, devletin sadece farklı inançlara değil; birebir inanç içindeki farklı inanç seviyelerine ve tercihlere karşı da tarafsız kalmasını mecburî kılar. Laiklik; rastgele bir inancın öbür inançlar üzerinde baskı kurmasına, hayatın birilerinin inanç tanımına nazaran şekillendirilmesine ve bunun kamusal alana dayatılmasına müsaade vermez. Tüm yurttaşların hak ve özgürlüklerini garanti altına alır” dedi.
‘İNANÇ ÖZGÜRLÜĞÜ FERDİ BİR ALANDIR’
Ülkedeki üniversitelerin; dünya akademik sıralamalarında geriye düştüğünü anımsatan Özbay, “Artık birinci yüzlerde tek bir üniversitemiz dahi yer alamazken; bilimsel üretim, araştırma ve nitelikli eğitim konuşulması gerekilen yerde, üniversiteler noel ağacı, çam ağacı, cuma namazı saati üzere başlıklarla anılır hale getirilmiştir. Bu tablo, yükseköğretimin bilimden uzaklaştırılarak siyasal ve ideolojik yönlendirmelere teslim edilmesinin açık sonucudur. İnanç özgürlüğü kişisel bir alandır.
Cumhuriyet üniversitesi ise laik hukuk sistemi ve bilimsel ölçütlerle yönetilir. Cumhuriyetin kurucu unsurlarına dönülmesini; üniversitelerin laik, bilimsel ve kamusal niteliğinin kararlılıkla savunulmasını bir kere daha hatırlatıyoruz” diye konuştu.
