Moldovalı milletvekili Cumhuriyet’e konuştu: Ateşkes, ihtiyaç duyulan bir sinyal
Rusya-Ukrayna savaşı, Moldova üzere küçük ve jeopolitik olarak hassas ülkeler üzerinde direkt askeri çatışmaya dönüşmese de, bölgesel istikrar, güvenlik algısı ve ekonomik istikrarlar üzerinde güçlü tesirler yaratmaya devam ediyor.
Moldova, Ukrayna’nın güney hudut komşusu olarak savaşın en yakın coğrafik tesirlerini hisseden ülkelerden biri. Rusya’nın askeri kapasitesinin bölgeye yakınlığı, Kişinev’de hem kamuoyu hem devlet kanadında güvenlik kaygılarını büyütüyor. Bu, Moldova’nın savunma ve dış siyaset önceliklerinin yine şekillenmesine yol açıyor.
Moldova’da hem Romence konuşan nüfus çoğunluğu hem de Rusça konuşan azınlık bulunuyor. Rusya-Ukrayna savaşı, bu etnik ve dilsel ayrışmalar üzerinden Kişinev’de iç siyasette baskı ögesi haline geliyor. Moskova cephesinin dikkatleri çekmeye çalıştığı alanlardan biri, Moldova’da “çatışmasız gerilim” yaratmak ve ülke siyasetini etkilemek.
Savaş, Moldova’nın Avrupa Birliği’ye üyelik maksadını daha güçlü hale getirdi. Kişinev idaresi, hem güvenlik hem ekonomik istikrar perspektifiyle AB entegrasyonunu 2030 maksadı olarak benimsedi. Moldova’nın bu yönelimi, savaşın tetiklediği güvenlik telaşlarına karşı bir “stratejik siper” arayışı olarak okunuyor.
Savaşın devamı, Moldova iktisadı üzerinde baskı yaratıyor. Bölgesel ticaret kesintileri, güç güvenliği riskleri ve Ukrayna üzerinden transit yolların sekteye uğraması, Moldova’nın ekonomik esnekliğini zorlayan ögeler ortasında.
Savaşın uzun sürmesi, hem Moldovalı toplumda moral yorgunluk hem de göç baskısını artırıyor. Ukrayna’dan gelen mülteci akını ve savaşın yayılma riskine dair kaygılar, sivil toplumun algısında dert yaratıyor.
CUMHURİYET’E KONUŞTU: ATEŞKES İÇİN BİR TABAN OLUŞMADI
Rusya-Ukrayna savaşının bölgesel tesirleri ve muhtemel barış senaryoları, Avrupa güvenlik mimarisinden Türkiye-Moldova münasebetlerine uzanan geniş bir tartışma alanı yaratmayı sürdürüyor.
Moldova Parlamentosu Üyesi Olga Cebotari, savaşın sona ermesi halinde ortaya çıkabilecek yeni istikrarları, ABD ve Avrupa’daki siyasi gelişmelerin Ukrayna’ya takviyeye tesirini ve diplomasi arayışlarını Cumhuriyet’ten Caner Çiftçi’ye kıymetlendirdi.
Cebotari, savaşın bitmesinin “çok gereksinim duyulan bir sinyal” olacağını vurgularken, yeni bir Soğuk Savaş ihtimalinin ise “kaçınılmaz olmadığını” söyledi.
Cebotari’ye nazaran Rusya-Ukrayna savaşının sona ermesi, sadece iki ülke için değil, tüm bölge için rahatlatıcı bir dönüm noktası manasına gelebilir.
“Savaşın bitmesi olumlu ve çok gereksinim duyulan bir sinyal olur” diyen Cebotari, bu gelişmenin 2022’den bu yana önemli halde sekteye uğrayan ticaret ve ekonomik ilgilerin kademeli olarak tekrar kurulmasına da taban hazırlayabileceğini belirtti.
Cebotari, barışın tıpkı vakitte pragmatik diyalog ve diplomasiye alan açacağını savunarak, “Eğer müzakereler adil ve kapsayıcı bir Avrupa güvenlik çerçevesine dayanırsa, yeni bir Soğuk Savaş beklemek için bir neden yok” değerlendirmesinde bulundu.
AVRUPA’DAKİ SEÇİMLER, UKRAYNA’YA DAYANAĞI NASIL TESİRLER?
Ukrayna’ya askeri ve mali dayanağın geleceği, bilhassa ABD ve Avrupa’daki iç siyasi istikrarlar nedeniyle yakından izleniyor.
Cebotari, orta vadede daha temkinli ve kurallı bir yaklaşımın öne çıkabileceğini söyledi.
Cebotari, “ABD’de ve kimi Avrupa ülkelerinde bütçe kısıtları, kamuoyu baskısı ve seçim döngüleri giderek daha değerli bir rol oynayacak” diyerek, takviyenin süreceğini fakat harcama denetiminin daha fazla gündeme geleceğini lisana getirdi.
Bu süreçte Avrupa’nın rolünün daha görünür hale geleceğini tabir eden Cebotari, barış teşebbüslerine de açık olduklarını belirterek, “Barışı savunuyoruz ve Lider Trump’ın barış planı ruhuna uygun gerçekçi teşebbüsleri memnuniyetle karşılıyoruz” dedi.
“MÜZAKERELERİN DEVAMI MUVAFFAKİYET İÇİN BİR ANAHTAR”
Sahada çatışmalar devam ederken, masadaki diplomatik seçeneklerin ne kadar gerçekçi olduğu da tartışma konusu.
Cebotari, ateşkes ve resmi barış görüşmeleri için şimdi tam manasıyla birleşmiş bir taban bulunmadığını söyledi.
“Şu etapta kapsamlı bir ateşkes ya da resmi barış görüşmeleri için tam konsolide bir temel yok” diyen Cebotari, buna karşın diyalogun sürdürülmesinin kritik olduğunu vurguladı.
Cebotari, “Müzakerelerin devam etmesi muvaffakiyet için anahtar. Hem Rusya hem Ukrayna, barışın savaştan daha uygun olduğunu anlamalı. Zira savaşın uzaması yıkım, kayıp ve uzun vadeli ekonomik ziyan getiriyor” tabirlerini kullandı.
TÜRKİYE, ABD VE ÇİN’İN ROLÜ
Cebotari, son periyotta Türkiye, ABD ve Çin üzere aktörlerin dengeleyici yahut kolaylaştırıcı rolünün daha görünür hale geldiğini söyledi.
ABD’nin sürecin merkezinde yer aldığını belirten Cebotari, Washington’un ortaklarıyla uyum içinde “pratik diplomatik adımlar” attığını kaydetti.
Trump’ın telaffuzlarının de süreci etkileyebileceğini belirten Cebotari, “Trump’la ilişkilendirilen retorik, algıları şekillendirebilir ve tansiyonu düşürmeye dönük tartışmaları hızlandırabilir” dedi. Lakin son kararların Rusya ve Ukrayna’nın elinde olduğunu vurguladı.
Çin’in direkt arabuluculuk yapmadığını fakat siyasi tahlil şartlarının tartışıldığı memleketler arası tabanda stratejik seviyede katkı sunduğunu belirten Cebotari, Türkiye’nin ise iki tarafla da kanalları açık tutarak insani ve ekonomik düzenlemelerde somut rol oynadığını tabir etti.
Cebotari, “Bu uğraşlar diplomasiyi canlı tutuyor ve kademeli tansiyonu azaltma yollarını açık bırakıyor” değerlendirmesini yaptı.
“UZLAŞMA KAPASİTESİ BELİRLEYİCİ OLACAK”
NATO-Rusya tansiyonu açısından önümüzdeki periyodun nasıl şekilleneceğine ait soruya da karşılık veren Cebotari, son aylarda artan diplomatik temasların barışçıl tahlil arayışının güçlendiğini gösterdiğini söyledi.
Buna karşın süratli bir tahlil ihtimalinin garanti olmadığını vurgulayan Cebotari, önümüzdeki 6-12 ayın seyrinin tarafların müzakere kapasitesine bağlı olacağını belirtti:
“Çatışmanın uzayıp uzamayacağı, tüm ilgili tarafların ortak tahlil arayışı ve Avrupa’da barış ve güvenlik için gerekli olduğunda uzlaşmaya hazır olup olmamasıyla direkt temaslı.”
TÜRKİYE MOLDOVA İLİŞKİLERİ
Cebotari, Türkiye ile Moldova bağlantılarının bugün prestijiyle “bölgesel ve pragmatik” bir çizgide ilerlediğini lakin vakit içinde stratejik derinlik kazanabilecek bir potansiyele sahip olduğunu söyledi.
“Ticaret, yatırım, eğitim, altyapı ve kalkınma projelerinde istikrarlı bir işbirliğimiz var. Lokal topluluklara yönelik somut dayanaklar de bu bağlantıyı güçlendiriyor” diyen Cebotari, Gagauz özerk bölgesinin bu alakalarda özel bir rol oynadığını vurguladı.
Cebotari, Moldova’daki Türkçe konuşan topluluk ile Türkiye’de yaşayan Moldovalıların da iki ülke bağlarına güçlü bir insani taban sunduğunu tabir ederek, “Türk yatırımını teşvik etmeye ve siyasi diyaloğu her seviyede güçlendirmeye odaklanırsak, bu iştirak pragmatizmin ötesine geçerek daha yapısal ve sürdürülebilir bir stratejik iştirake dönüşebilir” dedi.
