İran’da rejime yönelik protestolar sürerken ABD ve İsrail’in askeri müdahale ihtimalini değerlendiren Arif Keskin ‘İran’ın üstünü çizmişler gibi’ dedi
İran’da fahiş fiyatları protesto etmek üzere esnafların başlattığı aksiyonlar ülke geneline yayıldı. Ekonomik münasebetlerle başlayan protestolar toplumsallaşarak siyasi ve rejim tersi bir karaktere büründü. İran’daki Molla Rejimi 2022’deki Mahsa Amini protestolarından bu yana en kapsamlı halk hareketi ile karşı karşıya.
ABD ve İsrail’in İran’a müdahale etme planı son bir yılda çok sefer gündeme geldi. Suriye’de Esad Rejimi’nin devrilmesinin akabinde bölgedeki kıymetli bir müttefikini kaybeden ve İsrail tarafından vekil güçleri manalı seviyede zayıflatılan İran, geçtiğimiz aylarda evvel İsrail’in akabinde ABD’nin saldırısına maruz kalmıştı. Akınlar İran’ın “nükleer silahlanma yolunda olduğu” gerekçesiyle düzenlendi.
3 Ocak’ta ABD’nin Venezuela Başşehri Caracas’ı bombalayarak evinden kaçırdığı Devlet Başkanı Nicolas Maduro, İran’daki rejimin müttefiklerinden biriydi. İran Dışişleri Bakanlığı’ndan Pazartesi günü yapılan açıklamada “Bir ülkenin devlet başkanı ve eşi kaçırılmıştır. Bu hukuksuz bir eylemdir” denilerek Maduro’nun derhal özgür bırakılması gerektiği vurgulandı.
TRUMP’TAN AÇIK TEHDİT!
İran’daki protestolar sürerken İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, “İran halkının çabasıyla dayanışma içinde olduklarını” söyledi. ABD Başkanı Trump ise yaptığı açıklama ile müdahale tehdidini yineledi. Trump açıklamasında, “İran’da olanları yakından takip ediyoruz. İran hükümeti geçmişte yaptığı üzere insanları öldürmeye başlarsa ABD çok sert bir darbe indirecektir” sözlerini kullandı.
Trump İran’a “vatandaşlarını öldürmeme” davetinde bulunurken dün ABD’nin Minneapolis kentinde ICE birliklerinden bir göçmen polisi 37 yaşındaki ABD vatandaşını silahla vurarak öldürdü.
2022’de gözaltındayken hayatını kaybeden Mahsa Amini’nin vefatının akabinde başlayan protestolar kadar geniş ölçekli olmasa da yaklaşık 100’ü aşkın kentte aksiyonlar düzenlendiği belirtiliyor. Arif Keskin’in aktardığına nazaran; esnaf eseri satışı fiyata alamıyordu. Protesto esnaflar tarafından pazarlarda başladı. Sonra öğrenciler ve farklı kesitlere yayıldı. Birinci günlerde rejim biteceğini düşünüyordu fakat büyüyerek devam etti. 110 kentte protestolar oldu, kimi kentlerde sürekliliği var kimilerinde devam etmiyor. Şimdiye kadar güvenlik güçleri ve siviller olmak üzere en az 34 kişinin hayatını yitirdiği biliniyor. 2 bin iki gözaltına alınırken binlerce kişi yaralandı. Birçok kentte yalnızca sokak protestoları değil, kepenk kapatma ve grevler yapılıyor. Hükümet de iktisada yönelik tenkitleri kabul etti ve protestoların sırf ekonomik durumdan rahatsızlıktan kaynaklandığını söyledi.
ABD VE İSRAİL’İN İŞTAHI KABARIYOR!
Protestoların Mahsa Amini protestoları kadar kapsamlı olmadığı halde İran açısından tehlikeli bir konjonktürde gerçekleştiğini söyleyen Milletlerarası İlgiler Uzmanı Arif Keskin, “Rejim açısından evvelki protestolara nazaran daha tehlikeli yorumlanıyor. Öncesinde herhangi bir ABD Başkanı İran’a uyarıda bulunmamıştı. İsrail açık biçimde alana girdiğini gösteriyor. Bu protestolar 12 günlük İran-İsrail çatışmasından sonra gerçekleşiyor. Farklı bir memleketler arası konjonktür var” dedi.
İran idaresinin de bir müdahale beklediğini söyleyen Keskin, “Protestolar askeri müdahale ihtimalini arttırdı hatta müdahelenin rengini, nedeni değiştirebilecek bir süreci başlattı. Rejime yakın bireyler ‘protestocuları öldürmeyin’ daveti yapıyor. Daha evvel dış tehdit karşısında halkın idareyle birleşeceği argümanı vardı. Bu şovlar bu tezi önemli formda sorgulattı. Dış tehdit bu kadar açıkken protestolar durmadı hatta büyüdü. Protestocular ABD ya da İsrail’i mutlu etmek için sokakta değil, hain de değiller fakat mevcut durum ABD ve İsrail’in iştahını kabartıyor. İran’da Libya üzere protestocular ile idare ortasındaki çatışmanın milletlerarası müdahaleye evrilmesi ihtimali belirdi. Uluslararası güçler İran’ın üstünü çizmişler üzere bir hava var” diye konuştu.
