30 Euro sınırı gelmeden fiyatlar ikiye katlandı: İthal ürünlerde ‘fırsatçılık’ uyarısı!

Yurtdışı alışverişlerde uygulanan 30 Euro’luk gümrük muafiyetinin kaldırılmasına yönelik düzenleme, şimdi yürürlüğe girmeden iç piyasada sert fiyat artışlarını beraberinde getirdi. 6 Şubat prestijiyle geçerli olacak karar ferdî ithalatı kapsarken, birçok yerli satıcı ve ithalatçı firmanın bu süreci fırsata çevirdiği istikametindeki tezler kamuoyunda reaksiyona yol açtı. Düzenlemenin açıklanmasının akabinde bilhassa Çin menşeli eserlerin Türkiye’deki satış fiyatlarında kısa müddette yüzde 100’ü aşan artışlar dikkat çekti.

FİYAT ARTIŞLARI HANGİ ESERLERDE AĞIRLAŞTI?

Zamların en ağır hissedildiği eser kümeleri ortasında güneş gözlüğü, kulaklık, küçük elektronik aksesuarlar, telefon kılıfları, şarj aygıtları, mutfak gereçleri ve mesken dekorasyon eserleri öne çıktı. Tüketiciler, tıpkı eserlerin birkaç hafta öncesine kıyasla iki hatta üç kat daha değerliye satıldığını söz ediyor.

Uzmanlara nazaran ise kelam konusu düzenleme, toptan ithalat yapan firmaların maliyetlerinde ani bir artış yaratmıyor. Zira bu firmalar, Çin’den getirdikleri eserler için gümrük vergisi ve KDV’yi esasen uzun müddettir ödüyor.

‘MALİYET ARTIŞI DEĞİL REKABETİN AZALMASI’

Vergi hesapları, fiyat artışlarının boyutunu daha da tartışmalı hale getiriyor. Çin’de yaklaşık 160 TL’ye satılan bir güneş gözlüğünün, gümrük vergisi ve KDV dahil edildiğinde Türkiye’ye en fazla 230-240 TL maliyetle girdiği belirtiliyor. Buna karşın tıpkı eserin ya da tıpkı markanın misal modellerinin mağazalarda ve e-ticaret sitelerinde 2.500 ile 3.000 TL ortasında satışa sunulması, “vergi zammı” telaffuzlarını sorgulatıyor. Ortadaki farkın vergiden değil, kar marjından kaynaklandığına dikkat çekiliyor.

Benzer bir tablo elektronik eserlerde de görülüyor. Çin’de 300-400 TL bandında satılan bir kablosuz kulaklığın, tüm vergiler eklendiğinde Türkiye’ye giriş maliyetinin 500-550 TL’yi aşmadığı tabir ediliyor. Buna rağmen raf fiyatlarının 2.000 TL’nin üzerine çıkması, karar şimdi yürürlüğe girmemişken yaşanan artışların “maliyet artışı değil, rekabetin azalması” kaynaklı olduğu yorumlarını güçlendiriyor.

REKABET AZALDI, FİYAT BASKISI KALKTI

Türkiye’den Kaan Zenginli’nin haberine nazaran uzmanlar, ferdi ithalatın sonlandırılmasıyla birlikte yerli satıcıların fiyat baskısından kurtulduğunu belirtiyor. Tüketicinin direkt Çin’den daha uygun fiyata eser getirme seçeneğinin ortadan kalkması, iç piyasada fiyatların daha özgür biçimde yükselmesine taban hazırladı. İktisat etrafları bu noktada aktif kontrol düzeneklerinin ehemmiyetine vurgu yapıyor.

TÜRKİYE’NİN EN FAZLA İTHAL ETTİĞİ ÜRÜNLER

Türkiye’nin ithalatında öne çıkan eser kümeleri şu formda sıralanıyor:

• Elektrik-elektronik ekipman
• Makine ve mekanik cihazlar
• Motorlu taşıtlar ve parçaları
• Demir-çelik ürünleri
• Kimyasallar
• Plastik ve plastik mamulleri
• Optik, tıbbi ve teknik cihazlar

TÜRKİYE-ÇİN TİCARETİNDE İSTİKRAR SORUNU

İki ülke ortasındaki ticaret dataları, dış ticaretteki dengesizliği ortaya koyuyor. Türkiye’nin Çin’e ihracatı 3,2 milyar dolar düzeyinde kalırken, Çin’den ithalat 49,6 milyar dolara ulaştı. Böylelikle toplam ticaret hacmi 52,8 milyar dolar oldu.

Türkiye’nin Çin’e en çok ihraç ettiği eserler ortasında maden cevherleri, mermer ve doğal taş eserleri, inorganik kimyasallar, metal cevherleri, pamuk ile makine ve aksamları yer alıyor.

‘SİPARİŞE NAZARAN KALİTE’ UYARISI

Uzmanlar, birtakım Çin menşeli eserlerde görülen kalite düşüklüğünün fabrikaların “siparişe nazaran kalite” anlayışından kaynaklandığını belirtiyor. Kontrol ve sertifika talep edilmeyen siparişlerde daha ucuz hammadde kullanıldığı, ağır fiyat baskısının kaliteyi aşağı çektiği tabir ediliyor. Bu nedenle e-ticaret platformlarında satılan birçok eserin Avrupa ve Türkiye standartlarının altında kaldığı vurgulanıyor.

VERGİ ÖNCESİ STOK İDDİASI

Sektör temsilcileri, birtakım firmaların 6 Şubat öncesi devri fırsata çevirdiğine dikkat çekiyor. Tezlere nazaran bu firmalar, Çin’den ağır biçimde eser tedarik ederek depolarını doldurdu. Vergi düzenlemesi şimdi yürürlüğe girmeden artırımlı fiyatlarla satış yapılması ise tüketici yansısını artırdı ve haksız yarar savlarını gündeme taşıdı. Dal kaynakları, bu alanda kontrollerin daha da sıkılaştırılması gerektiğini vurguluyor.