11 yılda 8.9 milyar TL’lik vergi ve ceza silindi: Uzlaşma değil ‘af’
CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Gelir Yönetimi Başkanlığı Faaliyet Raporu’ndan derlediği bilgileri paylaştı. Akay, iktidarın “uzlaşma” ismi altında “örtülü aflar” getirdiğine işaret ederek, 2013-2024 yılları ortasında Vergi Uzlaşma Kurulları eliyle toplam 8 milyar 909 milyon 740 bin 940 TL kamu alacağının silindiğini belirtti. Uzlaşma düzeneğinin yıllar içinde “ayrıcalık alanına“ dönüştüğünü lisana getiren Akay’ın çalışmasına nazaran, 2013-2024 periyodunda vergi uzlaşmaları yoluyla milyarlarca liralık kamu alacağından vazgeçildi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “vergiyi tabana yayma” ve “vergide adalet” vurgularını anımsatan Akay, uygulamanın bu telaffuzlarla örtüşmediğini belirtti. Akay, şunları söyledi:
“Vergi sistemi kağıt üzerinde adil üzere sunuluyor fakat sayılar diğer bir gerçeği gösteriyor. Gelir Yönetimi Başkanlığı datalarına nazaran 2013-2024 ortasında 2 milyar 882 milyon TL vergi aslı ve 6 milyar 27 milyon TL vergi cezası uzlaşma yoluyla silindi. Bu fiyat, kamunun vazgeçtiği 8.9 milyar TL’lik bir alacak manasına geliyor. Küçük esnafın, ücretlinin ve emeklinin borcu için tahsilat sistemi harfiyen işletilirken, büyük dengeli borçlarda uzlaşma adeta bir çıkış kapısı haline gelmiştir.”
YÜK HALKIN SIRTINDA
Akay, vergi adaletinin sadece telaffuzla değil, kimin ne kadar ödediğiyle ölçüleceğine dikkat çekerek, mevcut uygulamanın gelir dağılımını daha da bozduğunu ve kamunun yükünü geniş halk bölümlerinin sırtına bıraktığını söz etti.
Tahsilinden vazgeçilen vergilerin boyutuna da dikkat çeken Akay, uzlaşma yoluyla silinen meblağların asıl tablonun sadece küçük bir modülü olduğunu vurguladı. “Vergi harcaması” kapsamında uygulanan istisna, muafiyet ve indirimlerin bu hesaplamalara dâhil edilmediğini belirten Akay, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bugün açıkladığımız sayılar buz dağının yalnızca görünen yüzüdür. ‘Vergi harcaması’ ismi altında uygulanan istisna, muafiyet ve indirimler bu hesabın dışındadır. 2026 yılında bu yolla yaklaşık 3 trilyon 597 milyar TL’lik vergiden vazgeçilmesi öngörülmektedir. Kamu özel işbirliği (KÖİ) projeleri ve yap-işlet-devret (YİD) modeli kapsamında faaliyet yürüten, sayıları 44’ü bulan şirketlerin dâhil olduğu kurumlar vergisi meblağı, 2025 yılında 701 milyar TL, 2026 yılında ise 768 milyar TL olarak öngörülmektedir. Buna ek olarak, 2002-2025 yılları ortasında çıkarılan 13 farklı vergi affı da dikkate alındığında, karşımıza süreksiz uygulamalar değil, kalıcı hale gelmiş devasa bir vergi affı tertibi çıkmaktadır.”
SÖYLEMLER ÇELİŞİYOR
Vergi siyasetlerindeki ikili standarda sert sözlerle reaksiyon gösteren CHP’li Akay, iktidarın “vergide adalet” söylemi ile uygulamaları ortasındaki çelişkiye dikkat çekti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yıllardır birebir tabirleri tekrar ettiğini anımsatan Akay, şunları söyledi:
“Yıllardır birebir cümleleri duyuyoruz: ‘Vergide adalet’, ‘çok kazanandan çok, az kazanandan az’. Lakin ortaya çıkan tablo bu kelamların içinin boş olduğunu gösteriyor. Vatandaşa gelince en küçük borcun bile üzerine gidiliyor; mevzu büyük sermaye olunca milyarlarca liralık borçlar uzlaşma ismi altında siliniyor. Bu, adalet değil; yoksuldan toplayıp zengine kolaylık sağlayan bir tercihtir. Açıkça görülüyor ki iktidar, vatandaşın cebindeki son kuruşu dahi hesaplarken, belli çevrelere karşı son derece cömert davranmaktadır. Bu türlü bir anlayışın adalet üretmesi mümkün değildir.”
DEFALARCA SORDUK
Silinen borçların kimlere ilişkin olduğunun kamuoyundan gizlendiğini vurgulayan Akay, Meclis’te yürütülen kontrol sürecinin şuurlu biçimde engellendiğini söz etti. Akay, şunları kaydetti:
“TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda tekraren sorduk: Bu milyarlarca liralık vergi ve ceza hangi şirketlerin borcu ? Lakin Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilileri bu sorulara cevap vermekten kaçındı. Şeffaf olması gereken bir hususta adeta kapalılık duvarı örüldü. Kimlerin borcunun silindiğini biz biliyoruz; milletin de bilmeye hakkı var. İktidar ise bu gerçeklerin ortaya çıkmaması için elinden geleni yapıyor.”
